Šta je uticalo na to da gojaznost poslednjih decenija poprimi razmjere epidemije još nije utvrđeno, ali se dio odgovornosti pripisuje modernom načinu života, brzoj hrani, fizičkoj neaktivnosti, ali i virusima.
Ljudski organizam je konstruisan tokom evolucije tako da se panično brani od gubitka telesne težine. Kada telo gubi energiju, brzo pokušava da je vrati i tako se postiže efekat sunđera. To je karakteristično za prizvode koji se reklamiraju, koji garantuju drastične gubitke za vrlo kratko vreme. Prvo 'iscede' organizam, a vrlo brzo posle toga dolazi do povratka izgubljenog, jer postoje kontraregulatorni hormonski mehanizmi.
"Profesor Felipe Kasanueva, predsednik španskog udruženja za gojaznost, tumačeći eksploziju gojaznosti, na predavanju koje je održao nedavno na Drugom srpskom kongresu o gojaznosti na Zlatiboru, iznio je zanimljiv podatak da je epidemija uzrokovana nekim virusima, jer su istraživači našli grupu adenovirusa", kaže u intervjuu "Novostima" akademik profesor dr Dragan Micić, endokrinolog, direktor Klinike za endokrinologiju Kliničkog centra Srbije. -
"To još nije dokazano, ali je zanimljivo kao pretpostavka, jer eksplozija gojaznosti ne odgovara prirodnoj evoluciji gojaznosti."
Šta je prirodna evolucija gojaznosti?
"Kod odrasle osobe postoji takozvano primarno dobijanje tjelesne težine, koje počinje od pete decenije. Svake godine između 50. i 60. godine tjelesna težina se uvećava po pola kilograma, što znači da se za 10 godina dobije pet kilograma. Osobe koje uspeju da se zaustave na telesnoj težini koju su imale na početku pete decenije i uđu sa njom u šestu, već su postigle terapijski uspjeh. Sa druge strane, osobe koje svesno žele da redukuju telesnu težinu prolaze kroz dve faze: jedna je primarni gubitak težine koji se relativno lako može postići za tri do šest mjeseci, a nakon toga slijedi faza održavanja postignutog gubitka, što je mnogo komplikovaniji zadatak.
Na koji način, onda, možemo uspješno da se izborimo sa suvišnim kilogramima?
"Promjenom životnog stila, uz više kretanja i manji unos kalorija može da se očekuje gubitak od tri do pet odsto tjelesne težine. To nije neki fantastičan uspjeh, ali je značajan, jer pet odsto gubitka tjelesne težine smanjuje rizik za nastanak dijabetesa tip dva za 50 odsto. Ako se kombinuju promjena životnog stila i farmakoterapijske mjere, može da se očekuje gubitak od pet do 15 odsto tjelesne težine. Najbolji uspjeh do sada je potvrđen primjenom metoda barijatrijske hirurgije gde se, u kombinaciji sa promjenom životnog stila, očekuje gubitak težine od 20 do 30 odsto. Međutim, hirurgija je rezervisana samo za teške, komplikovane slučajeve, kod kojih prethodne mjere nisu dovele do odgovarajućih rezultata i kod kojih postoji povećan rizik za pojavu komorbiditeta ili su se već pojavili, a to su hipertenzija, šećerna bolest, poremećaj metabolizma lipida."
Da li su ove metode lečenja dovoljne da zaustave epidemiju?
"Moto godišnjeg sastanka američke asocijacije za gojaznost je da su nam potrebne nove terapije. Pojedinačni lekovi koje smo do sada koristili za korekciju jednog ili drugog patogenetskog mehanizma očigledno nisu dali rezultat u zaustavljanju epidemije, niti u padu telesne težine toliko da bi bili zadovoljni. Grupa ljudi koja se bavi prognozama u upotrebi medikamenata u gojaznosti predviđa da će 2019. godine više od 50 odsto ljekova koji se koriste za liječenje gojaznosti biti kombinacija različitih terapijskih mehanizama. Koristiće se više ljekova koji imaju sinergističko delovanje, međusobno se dopunjuju, ali se koriste u znatno manjim dozama, što je veoma bitno."
Kod kojih pacijenata mogu da se primenjuju lekovi?
"Ljekovi se u našoj zemlji primenjuju po algoritmima koji važe i u Evropi i u Americi kod osoba koje imaju indeks telesne težine veći do 30. To je prvi stepen gojaznosti. Takođe, i kod osoba koje imaju indeksa telesne težine veći od 27 uz pojavu komorbiditeta - slip apneu, hipertenziju, šećernu bolelest, povećane vrednosti lipida. Američko društvo onkologa je ove godine skrenulo pažnju na činjenicu da je gojaznost jedan od neprepoznatih najvažnijih faktora rizika za pojavu pojednih karcinoma. Postoji veza između gojaznosti i pojave karcinoma dojke i kolona."
