Ekstremno jak El Ninjo izazvao je rekordno zagrijavanje Tihog okeana. Stručnjaci upozoravaju da bi ovaj klimatski fenomen mogao da nastavi sa obaranjem temperaturnih rekorda sve do 2027. godine.
Еvropska opservatorija "Kopernikus" saopštila je u ponedeljak da je El Ninjo "izuzetnog intenziteta" izazvao zagrijevanje djelova Tihog okeana do nikada zabilježenih nivoa u septembru, što je dovelo do rekordnih temperatura svjetskih okeana za taj mjesec.
Temperatura mora, ne računajući polarna područja, dostigla je 21,05 °C širom svijeta u septembru, što je najviši nivo ikada zabiležen za ovaj mjesec, čime je nadmašen prethodni rekord iz septembra 2023. godine (20,92 °C).
Površinske temperature "ostale su izuzetno visoke nad većim dijelom tropskog Pacifika, gde El Ninjo jača i očekuje se da će se dodatno intenzivirati u narednim mjesecima", naveo je "Kopernikus" u svom mjesečnom biltenu.
El Ninjo je prirodna klimatska pojava koja povećava temperaturu površine vode u centralnom i istočnom ekvatorijalnom dijelu Tihog okeana. Aktuelna epizoda, zvanično proglašena u junu, mogla bi postati najintenzivnija ikada zabiležena, čime dodatno pojačava posljedice klimatskih promjena izazvanih ljudskim djelovanjem.
Površinska temperatura mora u "regionu Ninjo 3.4", ključnoj zoni za mjerenje u Pacifiku, dostigla je u septembru rekordnih 29,70 °C.
Ovo prevazilazi najviše vrijednosti zabeležene tokom ranijih snažnih epizoda El Ninja 1982/1983, 1997/1998. i 2015/2016. godine, što prema riječima stručnjaka jasno ukazuje na izuzetan intenzitet trenutnog fenomena.
Japanska meteorološka agencija (JMA) objavila je u petak da je El Ninjo dodatno ojačao, pri čemu su temperature mora u referentnoj zoni Tihog okeana bile za čak 4,0 °C iznad prosjeka. Ova odstupanja nadmašila su prethodni rekord od +3,6 °C iz decembra 1997. godine, navodi JMA.
Ipak, iz opservatorije "Kopernikus" za AFP ističu da se još uvijek ne može sa sigurnošću tvrditi da je ovo najjači El Ninjo ikada zabiležen.
Klimatolozi nastoje da odvoje direktan uticaj El Ninja od opšteg trenda zagrevanja okeana uzrokovanog klimatskim promenama. Kada se primeni taj kriterijum, trenutna epizoda još uvek nije nadmašila najjače istorijske vrhunce.
"Samo je pitanje vremena"
Kada je riječ o prosječnoj temperaturi na površini čitave planete, prošli mjesec bio je drugi najtopliji septembar u istoriji mjerenja, sa temperaturama višim za 1,63 °C u odnosu na predindustrijski period, prije nego što je masovna upotreba fosilnih goriva trajno zagrijala klimu.
Ovo je drugi mjesec zaredom u kom su temperature prešle prag zagrijvanja od 1,5 °C u poređenju sa tim periodom, što je inače bio najambiciozniji cilj postavljen Pariskim sporazumom.
Prije deset godina, tim sporazumom usvojen je cilj da se globalno zagrevanje zadrži znatno ispod 2 °C, uz nastojanje da se ograniči na 1,5 °C.
Ovaj prag još uvijek nije zvanično pređen na dugoročnom nivou, jer se opšti prosjek računa tokom više godina. Međutim, većina naučnika i Ujedinjene nacije smatraju da je njegovo prekoračenje sada neizbježno, pa pozivaju na maksimalne napore kako bi se ograničili njegov obim i trajanje.
"Trenutno prolazimo kroz novi niz mjeseci u kojima temperatura prelazi prag od 1,5 °C. Uz snažan El Ninjo koji nastavlja da jača, vjerovatno je da će se ovaj trend nastaviti sve do 2027. godine", naglasio je Karlo Buontempo, direktor servisa "Kopernikus", javlja Information.tv5monde.
"Prekoračenje dugoročne granice postavljene Pariskim sporazumom samo je pitanje vremena. Međutim, obim i trajanje tog prekoračenja i dalje zavise od nas", dodao je on.
Suša se nastavila u djelovima Evrope i nakon izuzetno suvog leta, a takvi uslovi su se dodatno pojačali ili proširili preko Pirenijskog poluostrva, Francuske, Italije, zapadnog Balkana i Grčke, napominje "Kopernikus".
Kao posljedica toga, tokom septembra je zabiležen izuzetno nizak vodostaj reka širom veće Srbije i Evrope. Ova situacija je na pojedinim deonicama Rajne u Njemačkoj praktično onemogućila rječnu plovidbu.