Pentagon razmatra povlačenje do 40.000 vojnika iz Evrope, uprkos upozorenjima NATO-a o ruskoj prijetnji.
Pentagon razmatra plan o povlačenju aviona, ratnih brodova, oružja i desetina hiljada američkih vojnika iz Evrope, uprkos upozorenjima NATO saveznika o rastućoj opasnosti od ruske agresije, objavio je NBC pozivajući se na sedam sadašnjih i bivših zapadnih i američkih zvaničnika.
Riječ je o mogućem povlačenju oko jedne trećine američkog kontingenta, odnosno približno 25.000 vojnika, dok pojedini izvori tvrde da bi brojka mogla dostići čak polovinu ukupnih snaga – do 40.000 ljudi.Ako se ovaj plan sprovede, biće to najradikalnije smanjenje američkog vojnog prisustva na evropskom tlu od završetka Hladnog rata, u trenutku kada na kontinentu broje oko 80.000 vojnika.
Smanjenje snaga najviše bi pogodilo Njemačku, Italiju i Španiju, zemlje u kojima se nalazi većina američkih baza. Lideri upravo ovih država ušli su u otvoren sukob sa predsjednikom Donaldom Trampom zbog odbijanja da se uključe u američki rat protiv Irana. Tramp mjesecima poručuje kako Evropa mora sama preuzeti vodeću ulogu u sopstvenoj odbrani, dok su američki kapaciteti potrebniji za suočavanje sa Kinom, Iranom i narkokartelima.
Pentagon priprema preporuke za Bijelu kuću
General avijacije Aleksus Grinkevič, komandant američkih i NATO snaga u Evropi, predstaviće analizu sa četiri moguća pravca djelovanja ministru odbrane Pitu Hegsetu. Predlozi obuhvataju rezove u avijaciji, mornarici i kopnenim trupama, uz potencijalno premiještanje dijela jedinica prema istočnom krilu Saveza. Hegset konačnu preporuku očekuje početkom novembra, nakon čega odluka ide direktno Trampu.
Iz Pentagona zvanično poručuju da je revizija pokrenuta kako bi se vojno prisustvo uskladilo sa Trampovom strategijom "Amerika na prvom mjestu". Tokom nedavnih susreta sa liderima NATO-a, Tramp nije skrivao ogorčenje saveznicima, otvoreno zatraživši bespogovornu odanost: "Zašto trošimo stotine milijardi dolara, a njih nema kad nama zatreba? Ne treba nam njihov novac. Imamo daleko najjaču vojsku na svijetu, od njih tražim samo lojalnost."
Trampov radikalan plan šokirao NATO: Ovo se nije desilo od Hladnog rata, sprema se tektonski potres
Odluka Vašingtona ima korjene i u konkretnim diplomatskim odbijanjima. Vlada italijanske premijerke Đorđe Meloni odbila je da dozvoli korišćenje baze na Siciliji za vazdušne napade na Iran bez prethodnog odobrenja parlamenta, dok je Madrid povukao sličan potez zabranivši Amerikancima pristup bazama na jugu Španije. S druge strane, u Berlinu je smanjenje trupa najavljeno još u maju, na šta je Tramp uzvratio prijetnjom da će povući još znatno veći broj vojnika.
Oštro protivljenje u Kongresu i ruske provokacije
Najave masovnog povlačenja izazvale su uzbunu među demokratama, ali i u vrhu Republikanske stranke.
"Smanjenje od 25.000 vojnika ni pod kojim uslovima nije prihvatljivo. Odvraćanje Rusije ne možete raditi jeftino", upozorio je jedan uticajni republikanac u Kongresu.
Kongresmeni podsjećaju da je Kongres zakonom zabranio trošenje sredstava za spuštanje broja vojnika ispod 76.000, iako vojni krugovi priznaju da Pentagon taj zakon može zaobići vodeći povlačenje kao "privremene rotacije".
Evropski zvaničnici istovremeno upozoravaju Vašington da ovakav potez direktno otvara prostor Moskvi, koja već vodi obimnu kampanju sabotaža, atentata i upada dronovima kako bi prekinula pomoć Ukrajini. Samo tokom proteklih mjeseci zabilježeni su napadi dronovima u blizini poljsko-ukrajinske granice, a NATO avioni presretali su i rušili bespilotne letjelice iznad vazdušnog prostora Litvanije, Letonije i Rumunije.
Svjesne neizvesnosti, pojedine članice već ubrzano povećavaju vojne budžete. Njemačka je podigla izdvajanja za odbranu za četvrtinu, a ministar odbrane Boris Pistorijus otvoreno je na sastanku u Pentagonu priznao neminovnost promjena: "Mi Evropljani želimo da skinemo dio tereta s leđa SAD i da s vremenom preuzmemo glavnu odgovornost za konvencionalno odvraćanje u Evropi."
Raskol unutar Trampove administracije
Ideja o povlačenju već mjesecima izaziva žestoke sukobe i unutar same administracije u Vašingtonu. Pentagon je već tokom ljeta namjeravao da saveznicima iznese plan o velikim rezovima, ali je to u poslednji čas zaustavio državni sekretar Marko Rubio, nakon čega Stejt department nastoji da ostane uključen u donošenje odluka, dok vojno rukovodstvo cijelu stvar tretira isključivo kao vojnu logistiku.
General Grinkevič ranije je upozorio zakonodavce da američke baze na Starom kontinentu nisu samo zaštita za Evropu, nego ključna poluga za operacije u Africi i na Bliskom istoku.
"Baze i municija u Evropi omogućavaju nam efikasnije djelovanje u drugim djelovima svijeta. Udaljenosti su kraće, troškovi manji i daleko je lakše projektovati silu", zaključio je komandant američkih snaga.
(Index/MONDO)