• Izdanje: Potvrdi
Čitaoci reporteri

ČITAOCI REPORTERI

Videli ste nešto zanimljivo?

Ubacite video ili foto

Možete da ubacite do 3 fotografije ili videa. Ne smije biti više od 25 MB.

Poruka uspješno poslata

Hvala što ste nam poslali vijest.

Dodatno
Izdanje: Potvrdi

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

KAKO PREPOZNATI PSIHOPATU? Psihijatar otkrio 5 simptoma koji upozoravaju na opasnost, češći su kod muškog pola

Autor Maja Gašić

Prema stručnjacima postoji pet glavnih osobina koje su karakteristične za "psihopate", odnosno osobe sa antisocijalnim poremećajem ličnosti.

 Ovo su simptomi psihopate  Izvor: Shutterstock/Marina Demidiuk

Termin "psihopata" se često koristi, ali mnogi ljudi ne znaju njegovo pravo značenje. Dakle, šta on znači i kako možete prepoznati znake psihopatije, objasnili su stručnjaci a prenosi medicinski portal "PsychCentral".

Mnogi misle da je psihopata neko ko je prirodno nasilan, ali to nije uvijek slučaj. Psihopatija se takođe često miješa sa sociopatijom. Zapravo ni jedno ni drugo nisu prava dijagnoza mentalnog zdravlja. U svijetu psihijatrije, i psihopatija i sociopatija potpadaju pod okrilje stanja koje se zove "antisocijalni poremećaj ličnosti" (APL).

Psihijatar, dr Erik Paterson objašnjava da postoji mnogo dezinformacija o psihopatij, kao i da se ovaj termin najčešće pogrešno i olako koristi. Kako možete da prepoznate da neko ima antisocijalni poremećaj ličnosti?

Tačnu i preciznu dijagnozu može da uspostavi samo stručnjak, ali postoje neki znaci koji ukazuju na poremećaj.

1. Nepoštovanje drugih osoba, kao i društvenih vrijednosti

Zanemarivanje drugih je jedan od najistaknutijih znakova APL-a, kaže Paterson. Ovo ponašanje uključuje kršenje prava drugih ljudi i zakona koje je postavilo društvo. Prema Dijagnostičkom i statističkom priručniku za mentalne poremećaje, osobe sa APL pokazuju obrazac nepoštovanja prava drugih. Kada dijagnostikuju APL, stručnjaci traže obrazac ponašanja koji počinje oko 15 godina. Ali početak simptoma za ovaj poremećaj ličnosti se često javlja ranije.

Osoba sa APL-om možda ne poštuje društvene norme i može da radi stvari koje drugi ljudi smatraju nezakonitim. U nekim slučajevima mogu biti uhapšeni zbog svog ponašanja. Istraživanja iz 2018. sugerišu da ljudi sa psihopatijom imaju sposobnost da vide stvari iz perspektive druge osobe, ali da taj osjećaj zanemaruju. 

2. Laž i manipulacija

Osobe koje imaju antisocijalni poremećaj ličnosti se takođe često služe lažima. Oni čak mogu da lažu o svom imenu i koriste pseudonime ili druge identitete. Obično laži predstavljaju pokušaj da na način iskoriste druge, da manipulacijom "izvuku" nešto za sebe, bilo da je riječ o finansijskoj dobiti ili emotivnoj. Često se koriste šarmom i laskanjem da bi dobili to što žele. Manipulacija takođe može da uključuje emocionalno zlostavljanje ili ucjenu.

3. Agresivnost

Važno je napomenuti da nisu sve psihopate fizički agresivne. Ali zajednička osobina ljudi sa ASPD-om je da se ponašaju agresivno ili veoma razdražljivo. Iako se najčešće ispoljava fizički, agresivnost može da bude i emocionalna, verbalna, kao što je na primjer verbalno zlostavljanje.

4. Impulsivnost

Ljudi sa antisocijalnim poremećajem ličnosti mogu da se ponašaju impulsivno. To znači da rade stvari bez obzira na posledice. Kada je "rizično" ponašanje izraženo, oni ne razmišljaju o svojoj ili bezbjednosti drugih. Djelimično zbog ove impulsivnosti, ljudi sa APL-om mnogo češće od drugih imaju sklonost ka uzimanju nezakonitih supstanci. Takođe, zbog impulsivnog i rizičnog ponašanja su skloniji da obole od nekog oblika polno prenosivih bolesti. Statistike pokazuju i da imaju kraći životni vijek u odnosu na one koji nemaju ovaj poremećaj, a sve zbog rizičnog ponašanja - nesreća, povreda i samoubistva.

5. Nedostatak kajanja

Bez obzira da li osoba sa antisocijalnim poremećajem ličnosti manipuliše, laže ili radi nešto nezakonito, njegova glavna karakterisrtika je nedostatak kajanje za svoje postupke. Drugim riječima, ovakvi ljudi ne osjećaju krivicu za ono što su uradili. Takođe mogu da pokušaju da racionalizuju "štetu" koju su prouzrokovali.

Paterson ističe da nemaju svi osobe koje imaju antisocijalni poremećaj ličnosti sve njegove simptome.

"Neko može da bude agresivan i da fizički povrijedi drugu osobu, dok neko može prikriveno da manipuliše drugima", kaže on.

Dakle, psihopatske osobine mogu da variraju od osobe do osobe. Iako nasilje može da bude simptom agresije neke osobe, nisu sve psihopate fizički nasilne. Na kraju krajeva, kaže Peterson, osobe sa ALP-om koriste druge da bi dobili ono što žele, za njih "cilj opravdava sredstvo" do krajnosti.

Kako se dijagnostikuje psihopatija?

Dijagnozu antisocijalnog poremećaja ličnosti postavlja specijalista za mentalno zdravlje upoređujući simptome sa gore navedenim i donosi odluku da li oni ispunjavaju kriterijume za dijagnostikovanje ovog poremećaja.

Prema pisanju PsihoCentrale, antisocijalni poremećaj ličnosti je 70 odsto češći kod muškaraca nego kod žena. Rasprostranjenost ovog poremećaja je između 0,2 i 3,3 procenata u opštoj populaciji. Antisocijalni poremećaj ličnosti počinje u ranoj adolescenciji (mnogi smatraju čak i pre 15. godine života), ali je najjače izražen u dvadesetim godinama.

Poremećaje ličnosti kao što je antisocijalni poremećaj ličnosti obično dijagnostikuje specijalista za mentalno zdravlje, kao što je psihijatar ili psiholog. Lekari opšte prakse nisu specijalizovani da daju dijagnozu ovog poremećaja, ali ako primijetite simptome i naznake u ponašanju vama bliskih ljudi, obavezno potražite pomoć. Izabrani ljekar opšte prakse će vas uputiti specijalisti za mentalno zdravlje na dijagnostiku i dalje liječenje.

Ne postoje laboratorijska analiza ili genetski test koji mogu da se primijene za postavljanje dijagnoze ovog poremećaja.

Mnogo ljudi sa antisocijalnim poremećajem ličnosti rijetko traži pomoć, a ako se i odluče, to je tek kada poremećaj ne počne znatno da ih ometa ili da na neki drugi način utiče na njihov život. Ovo se najčešće dešava kada se iscrpe odbrambeni resursi osobe za nošenje sa stresom i drugim životnim događajima.

Možda će vas zanimati

Tagovi

Komentari 0

Komentar je uspješno poslat.

Vaš komentar je proslijeđen moderatorskom timu i biće vidljiv nakon odobrenja.

Slanje komentara nije uspjelo.

Nevalidna CAPTCHA