Vodič kroz Podgoricu: Baston kao Sparta

Nakon vodiča kroz prijestonicu alternativnim imenima njenih zgrada i kvartova, vodimo vas u istovjetan obilazak Glavnog grada.

Vodič kroz Podgoricu: Baston kao Sparta Foto: MONDO/Danilo Jauković

I za kvalitetno snalaženje Podgoricom je, kao i na Cetinju, poželjno poznavanje alternativnih, onih neslužbenih naziva zgrada i kvartova. Spektar nadimaka zgrada po Glavnom gradu, odgovara nešto sirovijoj ali i vedrijoj formi humora, koja odlikuje podgoričku školu šale. Dakle s manjom dozom cinizma ali i deminutiva. Ova nota se najbolje prepoznaje u imenu zgrade čiji su stanari mučili muku sa kanalizacionim odvodom: Na Cetinju se zove “Srmrduljica”, a u Podgorici “Smrdulja”.

To nije jedino preklapanje imena. I Podgorica ima svoj “Gradić Pejton”, “Zgradu mozgova”, “Pogled u budućnost”… Naravno, kako se u Glavnom gradu mnogo više zidalo minulih decenija u odnosu na Cetinje, spektar jedinstvenih nadimaka podgoričkih objekata je poduži.


Nabrajanje zanimljivih imena podgoričkih zgrada i traganja za njihovim korijenom, nezamislivo je ne početi od one koja uživa status kultne: legendarnog Bastona.

Urbana legenda kaže da je ime dobila po kafani Baston koja je zatvorena 90-ih godina. Baston je, inače, ime za oružje, tzv. gluvu pušku spakovanu u štapu, kakvu su krajem 19. i početkom 20.vijeka nosila gospoda kojima je zbog prirode posla bila potrebna specifična zaštita. Svoj baston imao je i Kralj Nikola.

 Ugled podgoričkog Bastona, izgrađen je na fizičkoj dominaciji momaka koji su stanovali u ovoj zgradi. Jednostavno, iz sezone u sezonu, bili su jači, hrabriji, brži i spretniji od konkurencije iz ostalih kvartova. Stanari ove zgrade bili su mahom iz srednjeg ili nižeg radničkog staleža zbog čega su mladići koji su živjeli u njoj vaspitavani i na ulici, ali sa jedinstvenom privrženošću tradicionalnom crnogorskom viteškom kodu. Otuda je u Podgorici danas Baston kolokvijalni sinonim za Bastion. Vremenom je status Bastonca (stanara zgrade Baston), dobio težinu titule, koja bi se oduzimala nedostojnima čak iako nisu mijenjali adresu stanovanja!


Kada je riječ o egzotici imena podgoričkih zgrada, vodeće mjesto zauzima čuvena Vampirica. Dobila je ime po tome što je sagrađena na brežuljku iznad nekadašnjeg turskog groblja. Tu su i čuvenih „Pet udovica“, solitera koji su izmamili nadimak svojim rasporedom i izdvajanjem od ostalih zgrada u kraju.

 Podgorica ima i čitav spektar imena zgrada „vegetarijanskog porijekla“: „Šargarepa“, „Limun i pomorandža“, „Pamučna“... „Limun i pomorandža“ su dva identična solitera na Tuškom putu koja su nadimak  zaslužili bojom fasade a isto je i porijeklo imena „Šargarepe“.

Nije jasno da li je i čuvena Lepa Kata dobila ime po istoimenoj zeljastoj biljci ali je činjenica svojom estetikom ovo zdanje nije zaslužilo epitet lijepog. Moguće da je baš zbog toga podgorička Kata postala „lepa“... Uprkos tome, stanari ove zgrade nemaju problem da kažu gdje žive kao recimo oni iz čuvene „Seljanke“ koja je ime dobila jer je jedna porodica koja je u njoj stanovala držala u stanu kravu...


Imenom svoje zgrade izvjesno je zadovoljni su stanari „Kraljice“, „Lordovke“, „Krstarice“ i, naravno, „Devet Jugovića“.  

Nije poznato kako ime svojih zgrada doživljavaju stanari „Pištolja“ i „Dva pendreka“, ali jeste da su ova zdanja nazvana jer su formom asocirala „kumove“ na „vaspitne palice“, odnosno oružje kratke cijevi.

Stanari „Vektre“ i „Maksima“ možda nisu oduševljeni imenima svojih zgrada, ali teško da su nezadovoljni njihovim luksuzom, što se ne može reći za stanare “Zabjelske vektre“.


Veliki broj zgrada u Podgorici dobio je ime po lokalima koji su se nalazili u njima. Među najpoznatijim iz te „kategorije“ su „Metalka“, „EI Niš“, „Simpovka“  i „Galenika“.

„Benetonke“ nisu dobile ime po prodavnici odjeće poznatog italijanskog brenda već svom koloritu. "Splićanka" je dobila ime po svojim graditeljima, dok su "Ruske kule" ruske zato što su građene nalik sličnim u najprostranijoj državi na svijetu...

Sve vijesti