U izvještaju UNECE-a upozorava se na kašnjenja u isplatama, probleme u oporezivanju nepokretnosti i nejasna pravila upravljanja građevinskim zemljištem.
Proces restitucije imovine oduzete tokom komunističkog perioda u Crnoj Gori i dalje teče sporo zbog nedovoljnog finansiranja i ograničenih institucionalnih kapaciteta, dok neizmirene obaveze prema bivšim vlasnicima premašuju 240 miliona eura, prenosi portal Vijesti.
To je konstatovano u dokumentu „Profil države Crne Gore u oblasti urbanog razvoja, stanovanja i upravljanja zemljištem“, koji je izradila Ekonomska komisija Ujedinjenih nacija za Evropu (UNECE) na zahtjev Vlade Crne Gore.
Kako piše portal Vijesti, proces restitucije u Crnoj Gori regulisan je zakonima iz 2002. i 2004. godine, a odnosi se na imovinu oduzetu u periodu od 1945. do 1990. godine.
UNECE upozorava da Fond za obeštećenje ima ozbiljne probleme zbog nedovoljnih budžetskih izdvajanja, sporog administrativnog procesa i manjka zaposlenih, zbog čega pojedini predmeti nijesu riješeni ni nakon više od dvije decenije.
„To je dovelo do kašnjenja u isplatama i dugotrajnih restitucionih postupaka“, navodi se u izvještaju koji prenosi portal Vijesti.
U dokumentu se ističe da restitucija dugoročno doprinosi jačanju povjerenja u institucije, vladavini prava i razvoju transparentnog tržišta nepokretnosti.
UNECE je ukazao i na brojne probleme u sistemu oporezivanja nepokretnosti, posebno zbog neusaglašenih katastarskih podataka, nejasnih kriterijuma za poresko zoniranje i razlika u tržišnim cijenama među opštinama.
Kako prenosi portal Vijesti, u izvještaju se navodi primjer primorskog regiona, gdje se prosječne cijene obračunavaju na regionalnom nivou, iako su razlike između opština poput Budve i Ulcinja značajne.
Navodi se i da naplata poreza nije na zadovoljavajućem nivou, pa je, na primjer, Prijestonica Cetinje tokom 2024. godine naplatila 1,2 miliona eura od planiranih dva miliona prihoda po osnovu poreza na nepokretnosti.
UNECE preporučuje uspostavljanje centralizovanog sistema masovne procjene nepokretnosti i registra cijena prometovanih nekretnina, kako bi se povećala transparentnost tržišta i unaprijedila naplata poreza.
U izvještaju se posebno problematizuje i upravljanje građevinskim zemljištem, uz ocjenu da je pristup državnim parcelama ograničen, dok pravila za kompletiranje urbanističkih parcela nijesu jasno definisana.
Portal Vijesti prenosi da UNECE preporučuje transparentniji i efikasniji sistem upravljanja zemljištem, uz jasnija pravila za prodaju državnih parcela i sprovođenje urbanističkih procedura.