Dukaj poručio da se pojedinim opštinama neće dopasti novi kriterijumi, dok nacrt zakona predviđa veća ovlašćenja i više funkcija za gradove
Predstavljajući Predlog zakona o lokalnoj samoupravi, ministar javne uprave Maraš Dukaj saopštio je da će biti lokalnih samouprava kojima se neće dopasti činjenica da odmah neće moći da steknu status grada.
Prema novim kriterijumima, status grada moći će da dobiju samo opštine koje imaju više od 10.000 stanovnika, ali i koje ispunjavaju stroge fiskalne uslove. To podrazumijeva da učešće sopstvenih prihoda u ukupnim prihodima tokom posljednjih pet godina bude veće od 30 odsto, kao i da lokalna uprava nema poreskih i drugih dugovanja prema državi najmanje dvije godine prije sticanja statusa grada.
Na osnovu tih kriterijuma, status grada trenutno ne mogu steći Šavnik, Žabljak, Plav, Andrijevica, Gusinje, Kolašin, Mojkovac, Petnjica i Plužine, jer ne ispunjavaju demografski uslov.
Kako saznaje Dan, trenutno samo pet lokalnih samouprava ispunjava kompletne uslove za sticanje statusa grada — Tuzi, Zeta, Tivat, Budva i Kotor. Ti podaci, međutim, još nijesu zvanično potvrđeni od nadležnih organa.
Novi zakon definiše grad kao urbanizovanu sredinu koja zbog ekonomskog, administrativnog, kulturnog, turističkog, obrazovnog ili zdravstvenog značaja predstavlja razvojni centar šireg područja.
Ključna razlika između opštine i grada, prema predlogu zakona, odnosi se na dodatne nadležnosti koje bi gradovi mogli da preuzmu od države. To uključuje oblasti obrazovanja, primarne zdravstvene zaštite, socijalne i dječje zaštite, zapošljavanja i druge poslove od značaja za lokalno stanovništvo.
Kotor i Tivat spremni za status grada
Predsjednik Opština Kotor Vladimir Jokić izjavio je da ga raduje mogućnost da Kotor ponovo dobije status grada.
„Posebnost Kotora zaslužuje posebnu pažnju države i ovo može biti prvi korak u tom procesu“, rekao je Jokić za Dan.
Predsjednik Opština Tivat Željko Komnenović istakao je da Tivat ispunjava sve propisane uslove.
„Tivat je jedan od gradova koji nema nijedan cent duga, tako da ne dugujemo ni za poreze ni za doprinose“, kazao je Komnenović.
Zeta ima prihode, ali nema dovoljno godina samostalnosti
Predsjednik Opština Zeta Mihailo Asanović naveo je da Zeta ispunjava fiskalne i demografske uslove, ali ne i kriterijum koji se odnosi na pet godina samostalnog funkcionisanja.
„Nama je udio sopstvenih prihoda veći od 30 odsto, dugovanja prema državi nemamo, ali nemamo pet godina samostalnosti“, rekao je Asanović.
Danilovgrad i Nikšić ograničava poreski dug
Predsjednik Opština Danilovgrad Aleksandar Grgurović saopštio je da Danilovgrad trenutno ne ispunjava uslov zbog postojećeg poreskog duga koji je u reprogramu do 2035. godine.
„Po popisu iz 2023. godine imamo 18.617 stanovnika, što znači da demografski uslov ispunjavamo, ali poreski dug nas trenutno ograničava“, naveo je Grgurović.
Sličan problem ima i Nikšić. Potpredsjednik Opštine Zoran Tomić rekao je da Nikšić ispunjava demografski i fiskalni kriterijum prihoda, ali da bi pitanje reprogramiranog poreskog duga moglo predstavljati prepreku.
Više funkcija i mogućnost osnivanja gradskih opština
Predlog zakona predviđa i veći broj funkcija u gradovima. Tako bi gradonačelnik Glavnog grada mogao imati četiri zamjenika, gradonačelnici gradova i Prijestonice po tri zamjenika, dok bi predsjednici opština mogli imati najviše dva potpredsjednika.
Zakon omogućava i formiranje gradskih opština u gradovima sa više od 50.000 stanovnika, pri čemu bi se njihova organizacija i nadležnosti uređivale statutom grada i posebnim odlukama lokalne uprave.