Iranski ambasador u Njemačkoj zatražio je pojašnjenje o ulozi američke baze Ramštajn u potencijalnim napadima na Iran, pozivajući se na definiciju agresije iz Rezolucije UN 3314.
Iranski ambasador u Nemačkoj, Madžid Nili, zatražio je od njemačke vlade pojašnjenje u vezi sa Ramštajnom: da li se korišćenje ove vazduhoplovne baze od strane SAD za napade na Iran smatra "agresijom" u smislu Rezolucije UN-a 3314?
Prema toj rezoluciji, situacija kada jedna zemlja napada drugu sa teritorije treće zemlje smatra se činom agresije. Ambasador ne tvrdi da je to već slučaj: "Još ne znamo da li se to odnosi na Ramštajn ili ne", rekao je Nili, piše Dojče vele.
Ramštajn u saveznoj državi Rajnaland-Palatinat je najveća američka vazduhoplovna baza u Evropi.
"Vazduhoplovna baza Ramštajn je izuzetno važno logističko čvorište američke vojske. Baza se naziva i kapijom Evrope. Odavde letovi iz SAD nastavljaju ka Africi i Bliskom i Srednjem istoku", kaže bivši direktor NATO-a Vilijam Alberk u intervjuu za DW.
Temelj za korišćenje Ramštajna je pravo stacioniranja regulisano Sporazumom o boravku od 23. oktobra 1954. Njegova primena je potvrđena i nakon ponovnog ujedinjenja Nemačke 1990. godine.
Tu su i dodatni dogovori iz NATO statuta o vojnim snagama. Baza ima poseban status: iako se nalazi na nemačkoj teritoriji, uživa neku vrstu imuniteta - njemačkim zvaničnicima je dozvoljen ulazak samo uz odobrenje američkog komandanta.
Nejasna uloga Ramštajna u operacijama protiv Irana
Alberk nije precizirao kakvu tačnu ulogu Ramštajn ima u američkim napadima na Iran. Međutim, on kaže: "Ramštajn nije centar za borbene operacije." Na početku rata, Španija je blokirala svoje baze za SAD jer smatra da su napadi na Iran suprotni međunarodnom pravu. Njemačka levica (Die Linke) zatražila je isto za Ramštajn.
Nemački ministar odbrane Boris Pistorijus (SPD) ne vidi razlog da za sada ograniči američku upotrebu Ramštajna. "Trenutno ne vidim razlog da sumnjam u legalnost upotrebe Ramštajna", rekao je u ponedeljak, 16. marta.
Naučna služba Bundestaga: Moguća otkazna klauzula
"Može li Njemačka uopšte bilo šta da promijeni u vezi sa korišćenjem baze? - Bilo bi veoma teško ograničiti američke operacije u Ramštajnu. Ako bi zaista hteli, mogli bi, ali bi to bilo veoma neobično i ne mislim da to žele", kaže Alberke.
Podsjeća i na to da SAD imaju i druge važne vojne objekte u Njemačkoj i da Berlin ne želi da dovede u pitanje savezničku lojalnost. Naučna služba Bundestaga dala je precizniji odgovor: Sporazum o boravku i statut NATO-a o vojnim snagama mogu biti otkazani, tvrdi služba i dodaje da bi povlačenje američke vojske bilo moguće tek nakon dvogodišnjeg prelaznog perioda. Takva odluka, vrlo malo vjerovatna, ne bi imala uticaja na tekuće operacije, navodi se dalje.
Upravljanje borbenim dronovima iz Ramštajna
Ramštajn je i ranije bio kontroverzan. Baza ima sve veću ulogu zbog svog centra za nadzor američkih borbenih dronova. Ovo je više puta otvorilo debatu o mogućem učešću Njemačke u ciljane likvidacije osumnjičenih za terorizam u Aziji i Africi.
Protiv Njemačke se vodio i sudski postupak: radilo se o smrtonosnim napadima dronom u Jemenu 2012., koje su SAD izvele iz Ramštajna. Tužioci su bila dva Jemenca čiji su članovi porodice poginuli u napadima. Godine 2025, Savezni ustavni sud je presudio da je Ramštajn u tom slučaju korišćen zakonito, ali presuda nije bila blanko ček za neograničenu vojnu upotrebu baze.
Bivši kancelar Šreder podržava Merca
Bivši kancelar Gerhard Šreder (SPD) izjavio je u međuvremenu u jednom intervjuu da se 2003. nije pridružio SAD-u u ratu protiv Iraka, ali i da je tada dozvolio Amerikancima neograničeno korišćenje Ramštajna, baš kao što to danas čini kancelar Fridrih Merc u ratu protiv Irana, dodao je.
On je za list Zidojče cajtung rekao: "Mnogi u mojoj stranci su želeli da postupim oštro. Rekao sam im: "da li treba da zatvorim aerodrom? Kako to zamišljate, to bi značilo kraj njemačko-američkih odnosa."
Dodao je: "Naravno da smo im stavili aerodrome na raspolaganje i odobrili prelete. Ali važno je da nismo učestvovali u ratu", izvještava DW.
(DW/Mondo)