Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa priprema veliko smanjenje vojnih kapaciteta koje Sjedinjene Američke Države stavljaju na raspolaganje NATO-u.
Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa priprema veliko smanjenje vojnih kapaciteta koje Sjedinjene Američke Države stavljaju na raspolaganje NATO-u u slučaju odbrane Alijanse.
Prema dokumentu koji su, kako navode njemački listovi Velt i Bild, američki predstavnici dostavili saveznicima, Vašington planira značajno da smanji broj borbenih aviona, dronova, aviona-cisterni za dopunu goriva u vazduhu, kao i pomorskih snaga predviđenih za NATO operacije.
Riječ je o jednom od najozbiljnijih zahvata u američki doprinos NATO-u u poslednjih nekoliko decenija, a evropske države već traže načine da popune nastale praznine prije narednog samita Alijanse.
Dokument se odnosi na takozvani NATO model snaga (NATO Force Model), sistem koji određuje koliko brzo članice mogu da rasporede snage u slučaju krize ili rata. Upravo u tom segmentu Vašington predlaže značajne rezove.
Najveći udar odnosi se na vazduhoplovne snage. Prema podacima koje prenose Velt i Bild, broj američkih lovaca F-16 namijenjenih NATO-u bio bi smanjen sa 99 na 63, dok bi broj borbenih aviona F-15E pao sa 54 na 36.
Savremeni avioni-cisterne KC-46 bili bi potpuno uklonjeni iz planova, dok bi broj starijih KC-135 bio smanjen sa 71 na 63.
Još dramatičnije promjene odnose se na bespilotne sisteme. Dugometni izviđački dronovi trebalo bi da budu potpuno uklonjeni iz NATO planova, dok bi broj naoružanih dronova MQ-9 bio gotovo prepolovljen.
Rezovi se protežu i na američku mornaricu. Umesto dvije udarne grupe nosača aviona, NATO bi ubuduće mogao da računa samo na jednu. Broj krstarica i razarača takođe bi bio prepolovljen, dok bi sposobnosti podmornica za lansiranje krstarećih raketa bile potpuno povučene iz raspoloživih kapaciteta Alijanse.
Istovremeno, broj pomorskih patrolnih aviona Boeing P-8A Poseidon bio bi smanjen sa 26 na 15. Američki vojni vrh tvrdi da je riječ o neophodnom prilagođavanju novim globalnim okolnostima.
Komandant Evropske komande Oružanih snaga SAD (USEUCOM), general Aleksus G. Grinkevič, izjavio je da je u dosadašnjem modelu postojala "nezdrava međuzavisnost od američkih oružanih snaga".
"Moguća stvarnost istovremenih sukoba na više frontova zahteva restrukturiranje", poručio je Grinkevič.
Odluka se uklapa i u širu stratešku promjenu Vašingtona. Poslednjih godina američka administracija sve više pažnje usmjerava ka Indo-Pacifiku i rastućem rivalstvu sa Kinom.
Američki ministar odbrane Pit Hegset na bezbjednosnom forumu Šangri-La dijalog u Singapuru krajem maja naglasio je da su "Sjedinjene Države pacifička sila".
"Insistiramo da Kina poštuje našu dugogodišnju poziciju u tom regionu. I ne samo da insistiramo na tome, već obezbjeđujemo i vojnu snagu koja će to podržati", rekao je Hegset.
Uprkos zabrinutosti koju su izazvali planirani rezovi, iz NATO-a za sada stižu umirujuće poruke. Portparolka Alijanse Alison Hart ocijenila je da je Evropa decenijama bila previše zavisna od američkih sposobnosti i da sada postoji prilika za uravnoteženiju podjelu odgovornosti.
"Kako Evropa i Kanada povećavaju ulaganja u odbranu i razvijaju sopstvene kapacitete, ravnoteža odgovornosti može da se promijeni", poručila je Hart.
Istovremeno, američki državni sekretar Marko Rubio naglasio je da Vašington nema namjeru da napusti NATO. Govoreći pred Odborom za spoljne poslove Predstavničkog doma, rekao je da Sjedinjene Države žele da ostanu deo Alijanse, ali smatraju da je potrebna njena reforma i veća izdvajanja evropskih članica za odbranu.
Prema pisanju nemačkih medija, evropske države će tokom juna pokušati da pronađu rešenja za nastale manjkove kako bi na predstojećim sastancima NATO-a predstavile plan kojim bi nadomjestile deo američkih kapaciteta koji bi mogli da nestanu iz odbrambenih planova Alijanse.