Drama u Sredozemlju: Specijalci EU presreli tajanstveni brod, Rusiji presiječen ključni kanal za novac?!

Evropske pomorske snage nastavljaju lov na brodove koji pomazu Moskvi u zaobilaženju sankcija. Poslednja u nizu akcija izvedena je u Sredozemnom moru, gdje su se pripadnici misije EU ukrcali na tanker MV Sun pod sumnjom da plovi pod lažnom zastavom.

Informaciju je potvrdila visoka predstavnica Evropske unije za spoljnu i bezbjednosnu politiku Kaja Kalas, koja je navela da je akcija sprovedena nakon sumnje da tanker koristi lažnu zastavu, što bi predstavljalo kršenje međunarodnog pomorskog prava.

Kalas je na društvenoj mreži X saopštila da su se vojnici operacije Irini ukrcali na MV Sun kako bi provjerili pod kojom zastavom brod plovi.

"Ilegalna prodaja nafte s brodova iz 'flote u sjenci' ključna je za finansiranje ruskog rata u Ukrajini i nastavićemo da je prekidamo", napisala je Kalas.

Prema njenim riječima, ovo je već šesti sumnjivi brod na koji su se snage EU ukrcale tokom prethodnih mjeseci. Pitanje djelovanja protiv ruske "flote u sjenci" biće, kako je najavljeno, razmatrano i na sastanku ministara odbrane EU koji se održava u Irskoj.

Tankeri sve češće na meti evropskih snaga

Ovo nije prvi put da je u Sredozemlju izvedena akcija protiv broda za koji se sumnja da je povezan sa ruskom "flotom u sjenci".

Početkom avgusta snage operacije Irini ukrcale su se na MV Toa Payoh, tanker koji se nalazi pod sankcijama. Tada je italijansko Ministarstvo odbrane saopštilo da je italijanski ratni brod Thaon di Revel presreo tanker zapadno od ostrva Pantelerija. Brod je prethodno krenuo iz luke Kotonu u Beninu, a odredište mu je bio Istanbul.

I Francuska je ranije preduzela sličnu akciju. U junu je predsjednik Emanuel Makron saopštio da su francuske snage presrele tanker Deliver, za koji se takođe navodi da pripada ruskoj "floti u sjenci", dok je plovio uz obalu Sicilije. Francuske vlasti ocenile su da je brod time prekršio pomorsko pravo.

Istog mjeseca pažnju je privukla i akcija Velike Britanije u Lamanšu. Britanske vlasti saopštile su da su se marinci i pripadnici Nacionalne agencije za borbu protiv kriminala ukrcali na ruski brod Smyrtos. Operacija je trajala šest sati, a ukrajinski ministar spoljnih poslova tada je zahvalio Londonu na, kako je naveo, odlučnoj akciji.

Šta je zapravo ruska "flota u sjenci"?

Izraz "flota u sjenci" koristi se za mrežu brodova kojima Rusija pokušava da zaobiđe zapadne sankcije uvedene njenom naftnom sektoru.

Zapadne mjere ograničavaju mogućnost ruskih kompanija da koriste određene usluge, uključujući osiguranje i transport nafte, ukoliko se ne poštuju propisana ograničenja cijene. Moskva zato koristi složene vlasničke strukture, različite zastave i druge metode kojima se otežava utvrđivanje porijekla tereta i stvarnog vlasnika broda.

Na taj način tankeri mogu da nastave da prevoze rusku naftu uprkos sankcijama, zbog čega su poslednjih mjeseci sve češće pod lupom evropskih država.

Operacija Irini pokrenuta je u martu 2020. godine, a njen osnovni zadatak bio je nadzor nad sprovođenjem embarga Ujedinjenih nacija na oružje Libiji tokom Drugog libijskog građanskog rata.

Mandat misije obuhvatao je borbu protiv ilegalne trgovine oružjem, prikupljanje podataka o krijumčarenju nafte, doprinos razbijanju mreža krijumčara ljudi i podršku libijskim institucijama kroz obuku.

Vremenom su zadaci evropske misije prošireni, pa Irini danas ima širu ulogu u zaštiti bezbjednosnih i drugih interesa Evropske unije na Mediteranu.

Najnovije ukrcavanje na MV Sun tako dolazi u trenutku kada evropske zemlje pojačavaju nadzor nad brodovima za koje sumnjaju da služe za zaobilaženje sankcija protiv Rusije.