El Ninjo ubrzano jača i do kraja 2026. donijeće rekordne temperature i ekstremne vremenske uslove širom planete. Svjetska meteorološka organizacija upozorava na globalni rizik od suša i poplava.
Temperature površine mora u centralnom i istočnom tropskom Pacifiku od oktobra do decembra 2026. dostići će, prema prognozama, rekordne nivoe. To je pokazatelj jačanja El Ninja, fenomena koji će oblikovati vremenske prilike i uticati na privrede, ekosisteme i zajednice širom svijeta.
Mjesečni izvještaj Svjetske meteorološke organizacije (WMO) navodi da će El Ninjo nastaviti da jača i da će dostići vrhunac u decembru. Fenomen će verovatno donijeti iznadprosječne temperature većem dijelu planete i promijeniti raspored padavina, a to u različitim regionima povećava rizik od suša i poplava.
Izveštaj sadrži ključne informacije o glavnim klimatskim pokretačima, kao što su El Ninjo-Južna oscilacija (ENSO), dipol Indijskog okeana (IOD) i temperature površine tropskog Atlantika. Svi oni zajedno utiču na sezonske temperature i padavine. Jača El Ninjo.
"El Ninjo je u punom zamahu i brzo jača. Prognoze WMO-a pokazuju da je gotovo sigurno da će potrajati do februara 2027. godine, pa bi mogao da postane jedan od najjačih zabilježenih od 1950. godine", izjavila je generalna sekretarka WMO-a Selest Saulo.
Tako visok nivo sigurnosti ne temelji se na samo jednom modelu. Riječ je o konsenzusu trinaest nacionalnih i međunarodnih centara, od Vašingtona i Tokija do Londona i Puna. Njihova procjena se temelji na razmjeni podataka sa okeanskih plutača, satelita i radiosondi u realnom vremenu, a tu razmjenu koordinira WMO.
"El Ninjo ne stvara novu toplotu na planeti. On oslobađa toplotu koju je okean već pohranio ispod površine, i zato snažan El Ninjo često za posledicu ima jednu od najtoplijih godina u istoriji mjerenja, kao što je bio slučaj sa 2024. godinom", rekla je Selest Saulo na Globalnom forumu o toploti u Bangkoku. "Okean iz kojeg crpi tu energiju najtopliji je otkako postoje mjerenja. Jednostavno, na raspolaganju je više toplote koja može da se oslobodi", dodala je.
Odstupanja temperature površine mora mjere se indeksom Ninjo 3.4 u centralnom i istočnom ekvatorijalnom Pacifiku, ključnom regionu za El Ninjo. Taj indeks je znatno porastao: sa prosječnog odstupanja od +1,6 °C u junu 2026. na +2,5 °C u avgustu. Prognoze za period od oktobra do decembra pokazuju da će prosječno sezonsko odstupanje temperature dostići oko +3,7 °C, sa vrhuncem u decembru. To je najviša vrijednost od početka mjerenja, čime se nadmašuje prethodni rekord od +2,6 °C zabilježen od novembra 2015. do januara 2016.
Temperatura površine i padavine
Avgust je na globalnom nivou bio najtopliji u istoriji, pokazuju izvještaji Službe za klimatske promjene Kopernikus Evropske unije, američke Nacionalne agencije za istraživanje okeana i atmosfere (NOAA) i NASA-e. Globalna temperatura površine mora u avgustu takođe je dostigla najviši zabilježeni nivo.
Izvještaj predviđa izuzetno veliku vjerovatnoću iznadprosječnih temperatura na velikim područjima od oktobra do decembra, u odnosu na referentni period 1993–2009. To ne znači da će svaka lokacija svakog dana biti toplija od prosjeka, ali ukazuje na snažan sezonski signal koji povećava izglede za ekstremne vrućine i sa njima povezane posledice.
Prognoze najavljuju i znatne, usklađene promjene u rasporedu padavina, što je karakteristika snažnog El Ninja. Ti signali pokazuju gdje su vjerovatniji vlažniji ili sušniji uslovi od uobičajenih, ali ne mogu da zamjene nacionalne i lokalne prognoze. Glavni pokazatelj vlažnijih uslova je iznadprosječna količina kiše u centralnom i istočnom ekvatorijalnom Pacifiku, istočno od datumske granice. Vlažniji uslovi su vjerovatni i na širem području Roga Afrike, u djelovima centralne i priobalne istočne Azije, na sjeveru Arapskog poluostrva, u djelovima Sjeverne Amerike južno od 45. paralele i u jugoistočnoj Južnoj Americi.
Suprotno tome, sušni period se predviđa nad zapadnim Pacifikom i ekvatorijalnim Atlantikom, a protezaće se preko južnog Pacifika sve do juga Južne Amerike. Sušniji uslovi od prosjeka očekuju se i na indijskom potkontinentu, u južnom dijelu Centralne Amerike, djelovima Kariba i na sjeverozapadu Južne Amerike.
(Index/MONDO)