SAD postepeno gube prednost među stranim vladama u finansijama, nabavci oružja i obrazovanju, dok saveznici traže alternativna rješenja.
Sjedinjene Američke Države postepeno gube status prvog izbora stranih vlada kada je riječ o čuvanju novca, nabavci oružja i obrazovanju studenata.
Ne radi se o potpunom zaokretu, ali i manji pomaci u odnosu prema SAD-u vremenom bi mogli oslabiti prednosti koje decenijama predstavljaju temelj američke ekonomske i geopolitičke snage.
Evropske zemlje smanjuju finansijsku zavisnost
Holandija je prošle sedmice povukla 86 tona zlata iz SAD-a i Kanade, obrazlažući odluku potrebom za zaštitom od „ekstremnih sistemskih rizika“.
Francuska je ranije povukla sve svoje zlatne rezerve iz Njujorka, dok se u Njemačkoj trenutno razmatra mogućnost sličnog poteza.
Istovremeno, norveški državni penzioni fond, najveći takav fond na svijetu, najavio je planove za smanjenje udjela američkih državnih obveznica. Kao razlog navodi nestabilnost na tržištu trezorskih zapisa.
Trend smanjenja oslanjanja na SAD vidljiv je i u drugim oblastima.
Prema izvještajima Rojtersa, evropske zemlje planiraju da veći dio vojne opreme nabavljaju od domaćih proizvođača kako bi smanjile zavisnost od američke vojne industrije.
Evropska unija je ovog ljeta predstavila i planove za smanjenje oslanjanja na američke tehnološke kompanije. Prema Rojtersu, pripremaju se pravila za usluge u oblaku kojima bi Amazon, Gugl i Majkrosoft bili ograničeni u učešću na tenderima za osjetljive ugovore.
Manje putovanja i interesovanja za američke fakultete
Promjene u odnosu prema SAD-u vidljive su i među pojedincima.
Broj međunarodnih prijava na američke fakultete smanjen je za 10 odsto u posljednjem upisnom ciklusu. Kao faktori navode se stroža pravila za vize stranih studenata i stav administracije Donalda Trampa prema imigraciji.
Istovremeno, međunarodna putovanja u SAD pala su za 5,5 odsto tokom 2025. godine, što je prvi pad nakon pandemije.
Posebno je izražen pad dolazaka iz Kanade, gdje je broj putovanja u SAD smanjen za 25 odsto prošle godine, a trend se nastavio i početkom 2026.
Broj njemačkih putnika u SAD smanjio se za 25 odsto od početka Trampovog mandata. Njemačko udruženje putničkih agencija navelo je politiku kao jedan od ključnih faktora.
Pad povjerenja u SAD na Zapadu
Prema nedavnom istraživanju centra „Pju“, ugled SAD-a posebno je narušen u zapadnim zemljama.
Od deset ispitanih država, samo u Mađarskoj i Poljskoj većina građana i dalje SAD vidi kao pouzdanog partnera. U svih deset zemalja, uključujući i države kojima upravljaju desno orijentisani populistički lideri, većina ispitanika rekla je da nema povjerenja u Trampove odluke kada je riječ o svjetskim poslovima.
Ipak, SAD nisu izgubile svoju dominantnu poziciju. Američki dolar i dalje ima ključnu globalnu ulogu, saveznici se u velikoj mjeri oslanjaju na američku vojnu moć, a SAD su i dalje vodeće odredište za strane studente.
Ipak, u Njemačkoj, Italiji i Španiji raste pritisak javnosti da se zlatne rezerve vrate iz SAD-a. Upravo će takvi potezi biti jedan od pokazatelja u kom smjeru će se dalje razvijati odnosi između Vašingtona i njegovih saveznika.