Na dubini od 700 metara, Izgubljeni grad otkriva eko-sisteme koji opstaju bez kiseonika.
Duboko ispod površine Atlantskog okeana, na više od 700 metara dubine, skriva se jedno od najfascinantnijih i najjezivijih mjesta na našoj planeti. Zamislite sablasne, blijedo-krem kule koje izranjaju iz vječne tame okeanskog dna, a pod svjetlima podvodnih sondi poprimaju plavičastu nijansu. Ovo mjesto naučnici zovu Izgubljeni grad i vjeruju da upravo ovaj podvodni pejzaž krije odgovor na najveće pitanje čovječanstva: Kako je zapravo nastao život na Zemlji?
Ovaj jedinstveni lokalitet, smješten zapadno od Srednjoatlantskog grebena, otkrili su istraživači 2000. godine. U pitanju je hidrotermalno polje sa najdužim kontinuiranim djelovanjem u okeanima - procjenjuje se da ove stijene iz Zemljinog omotača aktivno reaguju sa morskom vodom najmanje 120.000 godina.
Među neobičnim krečnjačkim formacijama nalaze se strukture svih veličina: od onih koje podsjećaju na male pečurke, pa sve do džinovskog tornja nazvanog Posejdon, koji dostiže impresivnih 60 metara visine i nadvisuje većinu stambenih zgrada na kopnu.
Život cvjeta u vječnom mraku, bez trunke kiseonika
Iako djeluje kao apsolutno negostoljubivo okruženje, Izgubljeni grad bukvalno vrvi od života. Iz podvodnih dimnjaka konstantno struje gasovi temperature do 40°C, bogati vodonikom i metanom.
Ovi ugljovodonici nisu nastali uz pomoć Sunčeve svjetlosti niti ugljen-dioksida iz atmosfere, već čistom hemijskom reakcijom na okeanskom dnu. Oni su hrana za specifične eko-sisteme:
- Guste populacije mikroorganizama koje uspješno žive i razmnožavaju se potpuno bez kiseonika.
- Milijarde sitnih puževa i kraba koji prekrivaju zidove kretnjačkih tornjeva.
- Veći stanovnici dubina, poput morskih ježeva, specifičnih kozica i jegulja koje patroliraju ovim sablasnim gradom.
- Pošto ugljovodonici sa ovog mjesta nastaju bez uticaja Sunca, a predstavljaju osnovne gradivne blokove života, naučnici su ubijeđeni da identični procesi upravljaju unutrašnjostima drugih nebeskih tijela u našem komšiluku.
Mikrobiolog Vilijam Brazelton objasnio je za Smithsonian koliko je ovo otkriće važno za astrobiologiju:
"Ovo je savršen primer vrste eko-sistema koji bi upravo u ovom trenutku mogao da bude aktivan na Enkeladu ili Evropi (ledenim mjesecima Saturna i Jupitera), a postoje ozbiljne indicije da je ovakvo okruženje u prošlosti postojalo i na Marsu.
Po čemu se Izgubljeni grad razlikuje od vulkanskih otvora?
Za razliku od poznatih podvodnih vulkana (tzv. „crnih dimnjaka“) koji zavise od vrele magme i proizvode minerale bogate gvožđem i sumporom, Izgubljeni grad proizvodi i do sto puta više vodonika i metana. Njegove kalcitne strukture su stabilnije i dugovečnije, što pruža organizmima stabilan dom desetinama hiljada godina.
Moćna industrija prijeti da uništi pradedovinu života
Uprkos neprocjenjivoj naučnoj vrijednosti, sudbina Izgubljenog grada visi o koncu. Poljska je prije nekoliko godina dobila zvanično pravo na dubokomorsko rudarenje u okolnim rejonima Atlantika.
Iako samo hidrotermalno polje ne sadrži metale i minerale zanimljive za eksploataciju, naučnici su preplašeni. Kopanje i miniranje u neposrednoj blizini stvoriće masivne oblake sedimenta i podvodne prašine. Ovi oblaci će neminovno prekriti Izgubljeni grad, zapušiti njegove otvore i ugušiti krhke organizme koji tu žive od osvita čovječanstva.
Zbog toga se svjetska naučna zajednica hitno bori da ovaj podvodni fenomen dobije status UNESCO svjetske baštine i zakonsku zaštitu, prije nego što industrijski mašine zauvijek ugase mjesto gdje je, vrlo vjerovatno, prohodala prva ćelija na Zemlji.
(Klik.hr/Mondo)