Sjedinjene Američke Države odustaju od politike intervencionizma i "izgradnje država" na Zapadnom Balkanu, navodi se u izvještaju Stejt departmenta upućenom Kongresu.
Sjedinjene Američke Države odustaju od politike izgradnje država i intervencionizma na Zapadnom Balkanu i okreću se saradnji, uz poseban naglasak na BiH i realizaciju Južne gasne interkonekcije sa Hrvatskom, navodi se u izvještaju američke administracije Kongresu o odnosu prema Zapadnom Balkanu.
"Završila se era američke politike izgradnje država", navodi se u izveštaju Stejt departmenta upućenom američkom Kongresu. Time se potvrđuje zaokret američke administracije prema ovom dijelu svijeta, uz ocenu da njihova politika više nije usmjerena na "spasavanje ili rekonstrukciju", već na stabilnost i obostrano korisno partnerstvo.
Dodaje se da to podrazumeva prenos odgovornosti na lokalne aktere umjesto stranog intervencionizma.
"Administracija je usredsređena na osnaživanje lokalnih aktera da rešavaju sopstvene izazove, umjesto na produžavanje preteranog oslanjanja na međunarodnu intervenciju ili nadzor", navodi se u izvještaju.
Tri prioriteta
Dokument definiše tri glavna prioriteta američke politike: održavanje regionalne stabilnosti, jačanje ekonomske i energetske saradnje, kao i suzbijanje uticaja Rusije i Kine i organizovanog kriminala. U dijelu koji se odnosi na BiH naglašava se da SAD ostaje posvećen Dejtonskom mirovnom sporazumu, suverenitetu i teritorijalnom integritetu zemlje.
Administracija navodi da je američka diplomatija tokom 2025. godine pomogla okončanje najteže političke krize u BiH od rata 1992-1995, uz očuvanje ustavnog poretka i pravnog jedinstva države.
SAD najavljuje i da želi da proširi bezbjednosnu saradnju sa svim državama regiona kroz zajedničke vojne vežbe, obuku i jačanje odbrambenih kapaciteta, kao i veće oslanjanje evropskih partnera na sopstvene bezbjednosne resurse i NATO.
Drugi stub nove američke politike odnosi se na ekonomiju i tržišno nadmetanje. U izvještaju se navodi da Zapadni Balkan predstavlja prostor ekonomskih prilika za američke kompanije, posebno u saobraćajnoj, digitalnoj i energetskoj infrastrukturi.
Južna gasna interkonekcija kao prioritet
Poseban naglasak stavljen je na energetiku. Administracija ocjenjuje da zavisnost regiona od ruske energije ostaje ozbiljna strateška ranjivost i najavljuje podršku diversifikaciji snabdevanja kroz američki tečni prirodni gas, obnovljive izvore energije i nuklearnu tehnologiju.
Među prioritetnim projektima izričito se navodi Južna gasna interkonekcija između Hrvatske i BiH, koju bi trebalo da realizuje američka kompanija AAFS Infrastructure and Energy LLC, na čijem čelu su Džesi Binal, bivši advokat američkog predsednika Donalda Trampa, i Džozef Flin, brat bivšeg Trampovog savjetnika za nacionalnu bezbjednost Majkla Flina.
U dijelu izvještaja o Srbiji, Vašington najavljuje nastavak dijaloga sa Beogradom, podsjticanje normalizacije odnosa sa tzv. Kosovom i proširenje energetske i bezbjednosne saradnje.
Američka administracija upozorava i na rastući uticaj Rusije i Kine u regionu. Moskvu optužuje za podsticanje etničkih podjela i korišćenje energetike za politički pritisak, dok za Kinu navodi da kroz kredite, infrastrukturne projekte i političke veze širi svoj uticaj u državama sa slabijim institucijama i nižim nivoom transparentnosti.