Ono što je do juče djelovalo kao politička fantastika, sada se seli u domen realne politike – u francuskom parlamentu prvi put je podnijet zvaničan predlog za povlačenje Francuske iz NATO-a.
Sve dok se smatralo političkom fantastikom, sada se povlačenje Francuske iz NATO-a naglo pomjera u domen mogućeg: u francuskom Nacionalnom saboru po prvi put je podnet konkretan parlamentarni predlog koji upravo to zahteva.
Inicijativa dolazi od Klemans Gete, potpredsjednice Nacionalne skupštine i poslanice lijeve stranke Nepokorena Francuska (LFI). Njena rezolucija zahtijeva ništa manje nego raskid sa zapadnim vojnim savezom i pogađa u vrijeme rastućih sumnji u ulogu SAD, budućnost NATO-a i pravac evropske bezbjednosne politike.
„SAD EU tretiraju kao vazala“, ističe Gete.
Gete objašnjava da je izlazak iz NATO-a odavno stav LFI, ali da je debata dodatno aktuelizovana „svesnom odlukom SAD da se zvanično vrate neuvijenoj imperijalnoj politici“, kako je obrazloženo u novoj Nacionalnoj strategiji bezbjednosti SAD.
Kao dokaze navodi niz konkretnih primjera: „ilegalno otmice predsjednika Venezuele“, prijetnje drugim suverenim državama, prijetnje aneksijom Grenlanda, sankcije evropskim zvaničnicima koji regulišu aktivnosti američkih tehnoloških kompanija, kao i „pljačkaške trgovinske sporazume“ koje je EU bila prinuđena da prihvati.
Dodaje i NATO zahtjev sa posljednjeg samita da se pet odsto BDP-a izdvoji za naoružanje, što prvenstveno koristi američkoj industriji, na štetu evropske nezavisnosti.
Gete takođe ukazuje na otvoreno uticanje na izbore u Evropi u korist ekstremne desnice. Sve to, tvrdi ona, pokazuje da se SAD „zvanično oslobađaju međunarodnog prava i mehanizama kolektivne bezbjednosti“ i da EU zapravo tretiraju kao vazala. Prema njenom mišljenju, neophodno je ovo prepoznati i „više ne smatrati SAD saveznicima“.
U ovakvoj situaciji, po Gete, nije poželjno niti održivo držati Francusku u vojnoj alijansi kojom rukovodi sila koja se otvoreno postavlja izvan međunarodnog prava.
Takvo članstvo izlaže Francusku značajnom strateškom riziku i može je uvući u sukobe koji su u suprotnosti sa njenim interesima, principima i međunarodnim obavezama. Alternativa NATO-u bi, prema Gete, omogućila Francuskoj da „ponovo stekne vojnu i diplomatsku nezavisnost i postane neblokirana sila“.
Zahvaljujući nuklearnom odvraćanju, Francuska trenutno ima sredstva da samostalno brani svoju teritoriju i stanovništvo.
Ona ističe da izlazak iz NATO-a i odustajanje od trajnih vojnih saveza ne znači izolaciju. Prekid sa „zapadnim blokom“ i njegovim „arogantnim stavovima“ u korist neblokirane pozicije povećao bi uticaj Francuske i ojačao mirovne napore.
U strateškim sferama kao što su Frankofonija, zemlje u razvoju, Ujedinjene nacije i OEBS, Francuska bi mogla da, zajedno sa drugim akterima, promoviše saradnju u opštem interesu: odgovore na ekološku krizu, alternativu neoliberalizmu, zaštitu i pristup globalnim resursima i multilateralno nuklearno razoružanje – sve to bez kompromisa po pitanju sopstvene nezavisnosti u analizi i djelovanju. Sa obnovljenim samostalnim glasom, Francuska bi „govorila jezik opšteg ljudskog interesa“ i obraćala se narodima svijeta.
Pogled na političke odnose u Francuskoj pokazuje da ovakav zaokret nije potpuno nerealističan. Ljevičarska koalicija kojoj pripada LFI trenutno je najjača frakcija u Nacionalnoj skupštini. Istovremeno, i desničarski Rassemblement National Marine Le Pen je snažan i već godinama kritički prema NATO-u. Čak je i predsjednik Emanuel Makron više puta izražavao sumnje u pravac alijanse.
Nedavno je upozorio na „neviđene“ i „kaskadne posljedice“ ukoliko bi američka administracija Donalda Trampa pokušala da preuzme kontrolu nad Grenlandom. Na vazduhoplovnoj bazi Istres na jugu Francuske, Makron je naglasio da raspoređivanje francuskih vojnika u Grenlandu nije samo odvraćanje prema Kini i Rusiji, već i odgovor na prijetnje iz Vašingtona.
Francuska i Evropljani moraju biti prisutni gdje su njihovi interesi ugroženi – „bez eskalacije, ali kompromisno kada je riječ o poštovanju teritorijalnog suvereniteta“, kako prenosi Berliner-zeitung.