SAD i Velika Britanija osudile su Rusiju zbog upotrebe balističkog projektila Orešnik u napadu na Ukrajinu. UN upozorava na opasnu eskalaciju, dok Moskva tvrdi da je gađana vojna fabrika.
Sjedinjene Američke Države i Velika Britanija osudile su Rusiju zbog upotrebe balističkog projektila Orešnik, sposobnog za nošenje nuklearnog oružja, u napadu na Ukrajinu. Na hitnoj sjednici Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija, zamjenica američkog ambasadora Tami Brus napad na Lavov nazvala je "opasnom i neobjašnjivom eskalacijom", dok je britanski vršilac dužnosti ambasadora pri UN-u, Džejms Kariuki, napad ocijenio kao "bezobziran", piše list Gardijan.
Reakcije i analiza napada
Kariuki je dodao da napad "predstavlja prijetnju regionalnoj i međunarodnoj bezbjednosti i nosi značajan rizik od eskalacije i pogrešne procjene". Rusija je saopštila da je projektil Orešnik gađao fabriku za popravku aviona. Ukrajina nije potvrdila šta je tačno pogođeno, ali je navela da se udar dogodio tokom šireg napada bespilotnim letjelicama i drugim projektilima.
Projektil Orešnik, sa više bojevih glava, rijetko se koristi i navodno postoji u ograničenim količinama. Ukrajinska vojska i specijalne jedinice tvrde da su najmanje jedan takav projektil uništile na tlu u Rusiji. Posmatrači su dosadašnja dva napada Orešnikom ocijenili kao uglavnom političke i simbolične, uz vjerovatnu upotrebu lažnih bojevih glava.
Smatra se da je eventualna šteta nastala uslijed zvučnog udara i samog fizičkog udara projektila, a ne eksplozije. Analitičari dovode u pitanje da li je Orešnik dovoljno precizan za upotrebu nenuklearnih bojevih glava, koje zahtijevaju znatno preciznije navođenje nego nuklearne.
Napadi na Kijev, Harkov i Odesu
Rano jutros ruske snage izvele su napade na Kijev i Harkov. U Harkovu su poginule najmanje četiri osobe, dok je još šest ranjeno, saopštio je gradonačelnik Igor Terehov. U južnom gradu Odesi, u dva talasa napada oštećene su stambene zgrade, bolnica i dječji vrtić, a ranjeno je najmanje pet osoba, izjavio je guverner Odeške oblasti Sergij Lisak.
U Kijevu je u ponedeljak sahranjen 56-godišnji bolničar Sergej Smoljak, koji je poginuo u napadu dronom dok je pokušavao da spase stanovnike stambene zgrade napadnute nekoliko minuta ranije, tokom masovnog ruskog udara u petak.
"Bio je izuzetno ljubazan, uvek miran i pribran. Spasao je toliko ljudi", izjavila je Rita Doroš, medicinska sestra koja je s njim radila prije rata.
Prema podacima Misije UN za praćenje ljudskih prava u Ukrajini, prošla godina bila je najsmrtonosnija za civile od 2022. godine. Tokom 2025. godine nasilje povezano sa sukobom odnijelo je 2.514 civilnih života, dok je 12.142 osoba ranjeno, što predstavlja porast broja žrtava od 31 odsto u odnosu na 2024. godinu.
Napadi na civilne brodove
Ukrajina je saopštila da je Rusija bombardovala još dva civilna broda koji su prevozili prehrambene proizvode u Crnom moru. Napadi su se dogodili u blizini luke Čornomorsk na jugu Ukrajine, potvrdio je guverner Odeske oblasti Oleg Kiper.
"Neprijateljski dron pogodio je tanker pod zastavom Paname, koji je čekao ulazak u luku radi utovara biljnog ulja. Nažalost, jedan član posade je ranjen", izjavio je ukrajinski ministar regionalnog razvoja Oleksij Kuleba.
"Napadnut je i brod pod zastavom San Marina, koji je napuštao luku sa teretom kukuruza. Ovo je dodatni dokaz da Rusija namjerno napada civilne brodove, međunarodnu trgovinu i pomorsku bezbjednost", dodao je.
Prava na eksploataciju litijuma
Investiciona grupa povezana sa Sjedinjenim Američkim Državama dobila je prava na eksploataciju ukrajinskog nalazišta litijuma Dobra, saopštile su vlasti u Kijevu. Konzorcij pod nazivom "Dobra litijum" u vlasništvu je kompanija TekMet i Rok Holdings. List Njujork tajms navodi da je među investitorima i Ronald S. Lauder, milijarder i prijatelj Donalda Trampa. Kompaniju TekMet podržava američka vlada, putem Američke korporacije za finansiranje međunarodnog razvoja.