U Ministarstvu finansija ranije su ocijenili da će se na ovaj način lokalnim poreskim dužnicima olakšati izmirivanje dospjelih obaveza, ali i omogućiti redovno plaćanje budućih poreskih zaduženja, bez potrebe za dodatnim zaduživanjem radi pokrivanja postojećeg duga.
Poreska uprava (PU) do sada je odobrila 55 zahtjeva za reprogram poreskih obaveza opština, njihovih javnih preduzeća i ustanova. Ukupna vrijednost duga obuhvaćenog donijetim rješenjima iznosi 78 miliona eura, od čega se 54,3 miliona odnose na osnovni poreski dug, dok na obračunate kamate otpada 23,7 miliona eura, prenose „Vijesti“
Od početka primjene zakonskog modela reprograma, po osnovu donijetih rješenja naplaćeno je 1,2 miliona eura.
Mogućnost otplate poreskih obaveza u mjesečnim ratama uvedena je Zakonom o reprogramu poreskog potraživanja jedinice lokalne samouprave, fonda, javne ustanove i privrednog društva čiji je osnivač jedinica lokalne samouprave, koji je stupio na snagu 30. decembra prošle godine. Propisom je lokalnim samoupravama i njihovim javnim subjektima omogućeno da dug izmiruju postepeno, uz mogućnost otpisa kamata i troškova postupka nakon ispunjavanja svih zakonom predviđenih uslova.
U Ministarstvu finansija ranije su ocijenili da će se na ovaj način lokalnim poreskim dužnicima olakšati izmirivanje dospjelih obaveza, ali i omogućiti redovno plaćanje budućih poreskih zaduženja, bez potrebe za dodatnim zaduživanjem radi pokrivanja postojećeg duga.
Prema podacima za kraj 2025. godine, ukupne poreske obaveze opština, lokalnih preduzeća i javnih ustanova iznosile su 80,4 miliona eura. Najveći dio, odnosno 44,7 miliona eura, odnosio se na dugovanja lokalnih preduzeća, dok su opštine dugovale 29,6 miliona, a javne ustanove približno šest miliona eura.
Iz Poreske uprave su za „Vijesti“ saopštili da je od početka primjene zakona pristiglo ukupno 58 zahtjeva za reprogram, čija je vrijednost oko 90 miliona eura.
Za 55 poreskih obveznika postupak je okončan donošenjem rješenja, dok se za preostala tri zahtjeva još obrađuje dokumentacija.
„Za preostala tri poreska obveznika postupak reprograma je u toku, a rješenja će biti donijeta po okončanju obrade podataka u informacionom sistemu. Poreska uprava kontinuirano prati izvršavanje obaveza po donijetim rješenjima kako bi se obezbijedilo poštovanje zakonskih rokova i uslova reprograma. U slučaju neispunjavanja propisanih obaveza, PU će postupati u skladu sa zakonom“, naveli su iz Uprave.
Poreska potraživanja obuhvaćena ovim zakonom odnose se na dospjele, a neplaćene poreske i neporeske obaveze po osnovu PDV-a, poreza na dobit pravnih lica i poreza na dohodak fizičkih lica, kao i doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje, zdravstveno osiguranje, osiguranje za slučaj nezaposlenosti i Fonda rada.
Iako je početkom godine ukupan poreski dug ovih subjekata bio znatno veći, prema posljednjoj evidenciji Poreske uprave trenutno iznosi oko 35 miliona eura.
„Ovaj iznos obuhvata dospjele, a neizmirene obaveze, kao i tekuće i dospjele obaveze po osnovu reprograma. U iznos nijesu uključene nedospjele obaveze po osnovu reprograma iz 2015, 2022. i 2025. godine, kao ni reprogramirane kamate“, pojasnili su iz PU.
Zakonsko rješenje predviđa da se poreski dug može otplaćivati kroz najviše 120 jednakih mjesečnih rata, u zavisnosti od ukupne visine potraživanja. Pritom, iznos pojedinačne rate ne može biti niži od 1.000 eura. Tokom perioda u kojem dužnik uredno izvršava obaveze iz plana otplate, na reprogramirani dug ne obračunava se dodatna kamata.
Međutim, otpis ranije obračunatih kamata i troškova postupka nije automatski, već zavisi od toga da li poreski obveznik u potpunosti poštuje utvrđeni plan otplate i redovno izmiruje nove poreske obaveze.
Iz Poreske uprave su potvrdili da do sada nijesu otpisali kamate nijednom dužniku.
„Pravo na otpis poreski obveznici ostvaruju ukoliko redovno izmiruju dospjele rate u skladu sa utvrđenim planom otplate, kao i tekuće poreske obaveze u zakonskim rokovima. PU prati ispunjavanje tih uslova. Otpis kamate biće moguć kada se oni, u skladu sa zakonom, steknu“, kazali su iz PU.
Nepridržavanje plana otplate može dovesti do ukidanja odobrenog reprograma. U slučaju da dužnik prestane da plaća mjesečne rate ili ne izmiruje nove poreske obaveze, zakon predviđa ponovno obračunavanje kamate od dana nastanka duga, kao i pokretanje postupka prinudne naplate.
Ipak, Poreska uprava do sada nije poništila nijedno od 55 donijetih rješenja.
„Dosadašnji podaci pokazuju da poreski obveznici uglavnom redovno izmiruju obaveze u skladu sa utvrđenim planovima otplate. To se odnosi i na rate reprogramiranog duga i na obavezu urednog servisiranja tekućih poreskih obaveza. Poreska uprava će nastaviti da prati njihovo izvršavanje. Ukoliko neki obveznik prestane da ispunjava zakonske uslove, biće preduzete mjere predviđene Zakonom“, naveli su iz Uprave.
Među najvećim poreskim dužnicima na početku primjene novog propisa nalazile su se Prijestonica Cetinje i opštine Rožaje, Berane, Bijelo Polje i Ulcinj. Kada je riječ o lokalnim preduzećima, značajna dugovanja evidentirana su kod komunalnih preduzeća sa Cetinja, iz Ulcinja, Berana i Bijelog Polja, kao i kod ulcinjskog Vodovoda.
Veće iznose poreskih obaveza imale su i pojedine javne ustanove, među kojima su centri za kulturu i druge lokalne institucije u više opština na sjeveru države.
Zakonom je propisano da Poreska uprava mora donijeti rješenje o reprogramu u roku od 60 dana od isteka roka za podnošenje zahtjeva. Takođe, preciziran je redosljed raspoređivanja uplata, pa se prvo izmiruju doprinosi za PIO, zdravstveno osiguranje, nezaposlenost i Fond rada, a nakon toga poreske obaveze poput PDV-a i poreza na dobit pravnih lica.
Poreski organ je dužan da vodi elektronsku evidenciju svih potraživanja za koja je odobren reprogram, dok se u slučaju kršenja uslova iz rješenja primjenjuju zakonom utvrđene mjere, uključujući prinudnu naplatu.
Zajednica opština Crne Gore ranije je ocijenila da ova zakonska mjera nije selektivna i da ne predstavlja državnu pomoć, već oblik podrške svim opštinama i javnim subjektima koji obavljaju djelatnosti od javnog interesa.
„Cilj je da se pomogne lokalnim zajednicama da stabilizuju finansije, redovno izmiruju tekuće obaveze i nastave da obavljaju poslove važne za građane. Primjenom zakona očekuje se bolja naplata poreskih dugova opština, veća poreska disciplina i stabilniji lokalni budžeti. Time bi se stvorili uslovi za nesmetan rad javnih službi, realizaciju planiranih projekata i bolju saradnju lokalnih samouprava sa državnim organima. Procjene pokazuju da bi primjena zakona mogla donijeti državi oko sedam miliona eura dodatnih prihoda godišnje, odnosno oko sedamdeset miliona eura u narednih deset godina, što potvrđuje njegov pozitivan efekat na javne finansije“, kazali su iz Zajednice opština.