Pored infrastrukturnih ulaganja, predviđene su i aktivnosti usmjerene na podizanje svijesti građana o pravilnom odlaganju otpada i značaju njegove selekcije.
Sanitarna deponija Možura, na kojoj se odlaže komunalni otpad iz Bara i drugih primorskih opština, već je tokom 2025. godine dostigla više od 90 odsto projektovanog kapaciteta. Ukoliko se nastavi dosadašnji tempo odlaganja, očekuje se da bi raspoloživi prostor mogao biti iscrpljen tokom 2027. godine. Zbog toga Opština Bar planira proširenje deponije, izgradnju infrastrukture za selekciju i kompostiranje, kao i unapređenje sistema reciklaže, za šta je predviđeno ukupno 23,5 miliona eura, prenose Vijesti.
Ove mjere definisane su Nacrtom plana upravljanja komunalnim i neopasnim građevinskim otpadom u opštini Bar za period od 2026. do 2029. godine, koji je izradio Sekretarijat za komunalne poslove i saobraćaj.
Prema navodima iz dokumenta, preduzeće „Možura“ je 2023. godine iz sopstvenih sredstava kupilo 44.430 kvadratnih metara zemljišta uz postojeću deponiju. Ova parcela predviđena je za proširenje kapaciteta za odlaganje otpada, ali i za razvoj novih aktivnosti u oblasti njegovog tretmana.
Planom je predviđena izgradnja novih sanitarnih kada, čime bi se obezbijedio prostor za odlaganje otpada u narednih osam do deset godina. Uz proširenje deponije, planirani su i centar za selekciju i kompostiranje otpada, kao i postrojenje za tretman ocjednih voda.
Projekat proširenja Možure u Nacrtu je označen kao spreman za realizaciju tokom 2027. godine, dok je početak, odnosno realizacija izgradnje novih sanitarnih kada, akcionim planom predviđena za 2028. godinu.
Kako su „Vijesti“ objavile u junu ove godine, Vlada je kroz budžet za 2026. godinu i odluku o zaduženju opredijelila 15 miliona eura za proširenje deponije. Iz uprave preduzeća tada je najavljeno da bi međunarodni tender za izvođenje radova mogao biti raspisan do kraja godine. Prema tadašnjim procjenama, na Možuri je bilo preostalo prostora za odlaganje približno 130.000 tona otpada.
Iz uprave preduzeća ranije su saopštili i da nijesu dobili pozitivan odgovor na inicijativu da im Vlada ustupi dodatnih 40.000 kvadratnih metara državnog zemljišta. Prema njihovoj procjeni, dobijanje te parcele omogućilo bi da se kapaciteti za odlaganje otpada obezbijede za narednih 20 godina. Aktuelnim planskim dokumentom, međutim, predviđeno je proširenje kojim bi se potrebe za odlaganjem otpada pokrile u periodu od osam do deset godina, pišu Vijesti.
Jedan od glavnih ciljeva plana jeste postepeno povećanje količine otpada koji se priprema za ponovnu upotrebu i reciklažu. Predviđeno je da taj udio do kraja 2027. godine dostigne 10 odsto, do kraja 2028. godine 20 odsto, a do kraja 2029. godine 30 odsto za određene kategorije reciklabilnih materijala.
Procjene iz dokumenta pokazuju da bi u Baru tokom 2027. godine moglo biti sakupljeno oko 28.300 tona komunalnog otpada, dok bi do 2029. ta količina mogla dostići 29.000 tona. Za posljednju godinu obuhvaćenu planom predviđeno je da se približno 3.175 tona reciklabilnih materijala pripremi za ponovnu upotrebu i reciklažu.
Značajan dio budućih aktivnosti odnosi se i na građevinski otpad. Procjenjuje se da bi na području opštine tokom 2029. godine moglo nastati oko 14.280 tona ove vrste otpada, a cilj je da se 50 odsto pripremi za ponovnu upotrebu i reciklažu.
Dokument predviđa i smanjenje količine biorazgradivog otpada koji se odlaže na deponiju. Prema postavljenim ciljevima, do 2029. godine na Možuri bi trebalo da završava najviše 5.329 tona takvog otpada godišnje, što odgovara polovini procijenjene količine proizvedene tokom 2010. godine.
Za postizanje tih rezultata biće potrebno unaprijediti odvojeno sakupljanje otpada, razvijati kompostiranje i obezbijediti odgovarajuću infrastrukturu. Posebna pažnja posvećena je organizaciji prikupljanja otpada iz domaćinstava, rješavanju problema kabastog i građevinskog otpada i unapređenju rada reciklažnih dvorišta.
U Nacrtu se navodi da se sistem sakupljanja otpada „od vrata do vrata“ postepeno širi u prigradskim naseljima u kojima putna infrastruktura omogućava prolazak komunalnih vozila. Ovim načinom prikupljanja trenutno je obuhvaćeno oko 3.300 korisnika.
Autori plana ocjenjuju da je uvođenje ovog sistema doprinijelo boljoj komunalnoj higijeni u prigradskim područjima i stvorilo osnovu za buduće razdvajanje otpada na mjestu njegovog nastanka.
Među prioritetima je i završetak sanacije i rekultivacije zatvorenog odlagališta Ćafe. U dokumentu se navodi da na području opštine trenutno nema registrovanih divljih deponija koje predstavljaju trajno problematične lokacije.
Ipak, planirano je redovno uklanjanje nepropisno odloženog otpada sa lokacija na kojima se takve pojave evidentiraju, kao i uređenje tih prostora.
Akcionim planom predviđeno je da planirane aktivnosti budu završene do 2029. godine, ali se u dokumentu ukazuje i na neizvjesnosti koje bi mogle uticati na njihovu realizaciju, uključujući sudski spor i pitanja obezbjeđivanja finansijskih sredstava.
Pored infrastrukturnih ulaganja, predviđene su i aktivnosti usmjerene na podizanje svijesti građana o pravilnom odlaganju otpada i značaju njegove selekcije.
Rezultati sprovođenja plana trebalo bi da pokažu koliko brzo Bar može da pređe sa sistema koji se uglavnom oslanja na odlaganje otpada na model u kojem će važniju ulogu imati razdvajanje, ponovna upotreba i reciklaža, prenose Vijesti.
Za građane će, osim izgradnje novih postrojenja, posebno biti značajno da li će promjene donijeti bolju dostupnost kontejnera, efikasniji odvoz otpada i čistija naselja.
Finansijske projekcije iz Nacrta plana obuhvataju tri velika infrastrukturna projekta. Za izgradnju novih sanitarnih kada na Možuri procijenjeno je 13,5 miliona eura, za centar za selekciju i kompostiranje sedam miliona, a za postrojenje za tretman ocjednih voda još tri miliona eura.
Ukupna procijenjena vrijednost ovih ulaganja iznosi 23,5 miliona eura. Prema akcionom planu, izgradnja novih sanitarnih kada planirana je za 2028. godinu, dok je izgradnja centra za sortiranje i kompostiranje predviđena za 2029. godinu.
Nacrt plana stavljen je na javnu raspravu u periodu od 19. oktobra do 3. novembra. Centralna javna rasprava za građane zakazana je za 27. oktobar u 11 časova u sali Skupštine opštine Bar, dok će stručna javna rasprava biti održana istog dana u 13.30 časova.
Građani, nevladine organizacije i ostali zainteresovani subjekti mogu dostaviti primjedbe, predloge i sugestije Sekretarijatu za komunalne poslove i saobraćaj najkasnije do 3. novembra.