Predlog novog zakona, koji treba da zamijeni važeći Zakon o budžetu i fiskalnoj odgovornosti iz 2014. godine, dostavljen je Skupštini Crne Gore na razmatranje uz predlog da bude usvojen po hitnom postupku
Vlada je predložila 23 amandmana na Predlog zakona o budžetu i fiskalnoj odgovornosti, kojima se dodatno preciziraju kriterijumi fiskalne odgovornosti, pravila za preusmjeravanje budžetskih sredstava, prelazni režim primjene pojedinih odredbi, kao i odgovornost budžetskih izvršilaca, prenosi CdM.
Predlog novog zakona, koji treba da zamijeni važeći Zakon o budžetu i fiskalnoj odgovornosti iz 2014. godine, dostavljen je Skupštini Crne Gore na razmatranje uz predlog da bude usvojen po hitnom postupku. Poslanici bi o njemu trebalo da raspravljaju na vanrednom zasijedanju zakazanom za 24. avgust.
Jedna od najvažnijih izmjena odnosi se na fiskalne kriterijume. Prema predloženim amandmanima, deficit opšteg nivoa države, obračunat po ESA metodologiji, ne bi trebalo da bude veći od tri odsto bruto domaćeg proizvoda, dok javni dug ne bi smio prelaziti 60 odsto BDP-a.
Amandmanom 7 predviđeno je i da godišnji rast neto rashoda mora biti usklađen sa putanjom neto rashoda utvrđenom Fiskalnom strategijom.
„Planiranje i izvršenje budžeta vrši se u skladu sa sljedećim kriterijumima“, navodi se u predloženoj izmjeni člana 25.
Od tih kriterijuma bilo bi moguće privremeno odstupiti u vanrednim okolnostima, poput ozbiljnog ekonomskog poremećaja, elementarne nepogode, većeg ekološkog udesa, epidemije, vanrednog stanja, ozbiljne prijetnje nacionalnoj bezbjednosti ili drugih nepredvidivih događaja sa značajnim fiskalnim uticajem.
Odstupanje bi bilo dozvoljeno samo ako okolnosti imaju značajan uticaj na javne finansije i ako se time ne ugrožava fiskalna održivost u srednjem roku. Akt kojim se utvrđuje odstupanje mogao bi da važi najduže jednu fiskalnu godinu, uz mogućnost produženja, piše CdM.
Predviđena je i mogućnost privremenog odstupanja zbog povećanja rashoda za odbranu, u skladu sa međunarodnim obavezama i standardima kolektivne bezbjednosti, pod uslovom da se ne ugrozi srednjoročna fiskalna održivost.
Jedna od značajnijih izmjena odnosi se na mogućnost preusmjeravanja budžetskih sredstava.
Vlada bi, uz prethodno mišljenje Ministarstva, mogla između potrošačkih jedinica preusmjeravati sredstva utvrđena državnim budžetom u visini do 10 odsto ukupno planiranih sredstava potrošačke jedinice.
Ministarstvo bi, na zahtjev potrošačke jedinice, moglo preusmjeravati odobrena sredstva po programima, potprogramima, aktivnostima i pojedinim izdacima, takođe do 10 odsto sredstava utvrđenih državnim budžetom.
Od ovog ograničenja predviđena su određena izuzeća, među kojima su sredstva iz donacija, evropskih fondova i kredita, različiti izvori finansiranja u okviru istog izdatka, kao i sredstva rezerve.
Amandmanom 20 predlaže se prelazni režim za primjenu pojedinih odredbi zakona. Na budžet za 2027. godinu ne bi se primjenjivale odredbe o potrošačkim jedinicama na nivou jedinice, već bi se taj budžet izvršavao na nivou grupe organizacione klasifikacije.
Primjena odredbi koje se odnose na potrošačke jedinice na nivou jedinice organizacione klasifikacije u izvršenju budžeta predviđena je od 1. januara 2028. godine.
Predloženim izmjenama mijenja se i prekršajna odgovornost budžetskih izvršilaca. Prema novom tekstu člana 135, odgovorno lice moglo bi biti kažnjeno novčanom kaznom od 600 do 6.000 eura ako izvrši nezakonitu ili nenamjensku potrošnju budžetskih sredstava, ugovori obaveze iznad iznosa planiranog budžetom, ne podnese propisane finansijske izvještaje ili bez prethodne saglasnosti Vlade omogući dugoročne pozajmice i garancije.
Kazna je predviđena i ako se Ministarstvu, na njegov zahtjev, ne dostave podaci i dokumentacija potrebni za dubinsku analizu potrošnje, odnosno ako se dostave nepotpuni ili netačni podaci.
Jednim od amandmana mijenja se i način uređivanja završnog računa budžeta opštine. Sadržaj odluke o završnom računu propisivao bi se zakonom kojim se uređuje finansiranje lokalne samouprave, dok bi završni račun pripremalo odgovorno lice u opštini i dostavljalo ga Ministarstvu na uvid, prenosi CdM.
Podaci koji se dostavljaju Ministarstvu trebalo bi da omoguće konsolidaciju opšteg nivoa države, a obuhvatali bi podatke o primicima, izdacima, dugu, garancijama i neizmirenim obavezama.
Predloženo je i da članovi Fiskalnog savjeta izabrani prema važećem zakonu nastave da obavljaju funkciju do isteka mandata na koji su izabrani. Prva evaluacija rada Savjeta bila bi sprovedena najkasnije u roku od pet godina od stupanja novog zakona na snagu.
Novi zakon predstavlja nastavak reforme sistema upravljanja javnim finansijama i usklađivanja sa evropskim standardima i obavezama iz procesa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.
Predlogom se uvodi obavezni srednjoročni budžetski okvir, stroži mehanizmi kontrole javne potrošnje, jača uloga Fiskalnog savjeta, nova pravila za vanredna odstupanja od fiskalnih kriterijuma, sistem dubinske analize potrošnje i formalizovan okvir za upravljanje javnim investicijama.
Planirano je da se novi zakon primjenjuje od 1. januara 2027. godine.