Iz PES-a nijesu odgovorili na pitanja “Vijesti” ko je učestvovao na sastanku s predstavnicima manjinskih partija i da li su mu prisustvovali poslanici drugih stranaka parlamentarne većine.
Vladajući Pokret Evropa sad (PES) obećao je partijama manje brojnih naroda da će u narednih 30 dana pripremiti izmjene izbornog zakonodavstva kojima bi se omogućila veća zastupljenost albanskih i hrvatskih stranaka u Skupštini Crne Gore, u zamjenu za podršku novim izmjenama Ustava, saznaju “Vijesti”.
Predstavnici PES-a sastali su se u ponedjeljak, uoči prvog glasanja o novim izmjenama Ustava, s manjinskim partijama, koje su podršku ustavnim promjenama uslovile izmjenama Zakona o izboru odbornika i poslanika i Zakona o morskom dobru.
Imajući u vidu da će parlament ustavne izmjene koje se odnose na provjeru integriteta najviših funkcionera Vlade, staviti na javnu raspravu od 30 dana prije konačnog glasanja, sa partijama manje brojnih naroda je dogovoren isti rok da se zahtjevi ispune ili daju garancije, rekli su izvori Vijesti.
Manjinske partije su prethodno ambasadoru Evropske unije u Crnoj Gori Johanu Satleru uputile pismo, u kojem su iznijele zahtjeve da se albanskim listama omogući osvajanje četiri poslanička mandata, umjesto dosadašnja tri (najviše), kao i da se hrvatskim partijama olakša dolazak do jednog poslaničkog mjesta. Prema njihovom predlogu, izborni prag za osvajanje jednog mandata hrvatskih partija bio bi smanjen sa 0,35 na 0,25 odsto važećih glasova.
Jedan od učesnika sastanka iz redova manjinskih partija kazao je “Vijestima” da će o tim pitanjima u narednom periodu razgovarati i sa Satlerom, “a u razgovore bi mogli da se uključe i predsjednici primorskih opština koji zahtijevaju izmjene Zakona o morskom dobru”.
Predsjednici šest primorskih opština - Herceg Novog, Kotora, Tivta, Budve, Bara i Ulcinja - već duže zahtijevaju izmjene Zakona o morskom dobru, kako bi se upravljanje obalom sa državnog preduzeća Morsko dobro prenijelo na lokalne samouprave, uz značajno povećanje njihovog udjela u prihodima od korišćenja obale (90 odsto). Izmjene nijesu usvojene jer unutar parlamentarne većine nije postignut dogovor.
Sagovornik navodi da su manjinske partije, kada je riječ o upravljanju Morskim dobrom, spremne na određene kompromise.
Kako je objasnio, pregovara se o tome da trajektna linija ostane u nadležnosti državne kompanije, kao i o raspodjeli prihoda od zakupa plaža između države i primorskih opština. Jedan od zahtjeva je da opštinama pripada 80 odsto tih prihoda.
Predmet razgovora su, dodaje, i trajanje prelaznog perioda za primjenu eventualnih zakonskih izmjena, kao i preuzimanje zaposlenih.
Sagovornik očekuje da se o predloženim rješenjima javno izjasne i predsjednici primorskih opština.
Sagovornik “Vijesti” kazao je i da su u Skupštini predstavnici PES-a pregovarali s manjinskim partijama, dok su predstavnici Nove srpske demokratije (NSD) razgovarali s Evropskim savezom, kako bi dobili podršku za ustavne izmjene. Poslanici manjinskih partija i jedan poslanik Evropskog saveza Branislav Nenezić glasali su u ponedjeljak veče da se krene u nove izmjene Ustava koje se odnose na integritet vladinih funkcionera.
Iz PES-a nijesu odgovorili na pitanja “Vijesti” ko je učestvovao na sastanku s predstavnicima manjinskih partija i da li su mu prisustvovali poslanici drugih stranaka parlamentarne većine.
Odgovor nije stigao ni na pitanje šta je tačno dogovoreno s manjinskim partijama i da li su eventualna rješenja prihvatljiva ostalim članicama vladajuće većine.
“Vijesti” su pitanja uputile i Novoj srpskoj demokratiji i Demokratama, tražeći da se izjasne koji su im zahtjevi manjinskih partija prihvatljivi, a koji nijesu, kao i da li su njihovi predstavnici učestvovali na sastanku s manjinskim partijama. Ni iz tih partija juče nijesu odgovorili.
Kada je riječ o partijama koje predstavljaju hrvatski narod, predloženo je da se njihovi glasovi sabiraju radi ostvarivanja prava na jedan poslanički mandat, ukoliko zajedno osvoje najmanje 0,25 odsto važećih glasova.
Mandat bi pripao hrvatskoj listi sa najvećim brojem glasova, pod uslovom da je pojedinačno osvojila najmanje 0,2 odsto.
Time bi se smanjio sadašnji prag od 0,35 odsto, koji mora da dostigne najbolje plasirana hrvatska lista da bi, pod zakonom propisanim uslovima, dobila poslaničko mjesto.
Partija crnogorskih Muslimana i Demokratska stranka Roma zatražile su da se u okviru najavljenih izmjena Zakona o izboru odbornika i poslanika razmotri i normativno uredi mogućnost obezbjeđivanja po jednog garantovanog poslaničkog mandata za pripadnike muslimanskog i romskog naroda.
Te dvije partije su takođe uputile dopis Satleru i zatražile da Delegacija EU podrži inkluzivan pristup izbornoj reformi, kako nijedna nacionalna ili etnička zajednica ne bi bila unaprijed isključena iz razmatranja mehanizama garantovane parlamentarne zastupljenosti.
Predsjednici te dvije stranke Jasmin Muhović i Mensur Šaljaj su poručili da pozdravljaju svaku inicijativu koja doprinosi unapređenju političkih prava manjinskih naroda i njihovoj autentičnoj zastupljenosti u Skupštini Crne Gore.
Oni su istakli da smatraju da je zaštita manjinskih prava jedan od temeljnih principa demokratskog društva i važan pokazatelj njegove evropske zrelosti.
“Međutim, izražavamo zabrinutost zbog činjenice da se u pomenutoj inicijativi, kojom se predlažu četiri garantovana mandata za pripadnike albanskog naroda i jedan mandat za pripadnike hrvatskog naroda, u potpunosti izostavljaju pripadnici muslimanskog i romskog naroda”, piše u dopisu.
Kako se navodi, prema zvaničnim rezultatima popisa stanovništva iz 2023. godine, Muslimani čine 1,63 odsto, a Romi približno 0,93 odsto ukupnog stanovništva Crne Gore.