Ovo je 10 najvećih košarkaša Jugoslavije: Od velikog Koraća do Divca i Dražena

Reprezentacija SFR Jugoslavije bila je svjetska sila o čijem se talentu, uspjesima i pobjedama priča i decenijama poslije strašnog raspada te zemlje u građanskom sukobu devedesetih. Kulminacija talenta Jugoslovena za igru pod obručima stigla je sa generacijom koju su Krešimir Ćosić i Dušan Ivković vodili krajem osamdesetih i sa kojim je legendarni Duda sujevjereno vladao Evropom i svetom, podrazumevajući zlatne medalje.

Od prve olimpijske medalje 1968. godine u Meksiku, osvojene slobodnim bacanjima Vladimira Cvetkovića, preko prvog svjetskog zlata u Tivoliju 1970. godine, pod prkosnim sloganom upućenim Amerikancima "Luna vaša, zlatna naša", Jugoslavija je sedamdesete i osamdesete provela na svjetskom i evropskom tronu ili jako blizu njemu. 

U tim istorijskim uspjesima i podvizima, mnogi igrači osvojili su ogroman broj medalja i bili sinonim za uspjehe plave reprezentacije. Ljubitelji košarke rođeni i decenijama kasnije znaju za navijačku "Kića, Moka, Praja, pobjeda do kraja", kao što znaju i za "odbojku" Dragana Kićanovića i Moke Slavnića posle pobjede protiv Sovjeta 1977. za treće uzastopno evropsko zlato. Šampionski DNK unesen u krvotok naše košarke i danas teče njenim venama, pa smatramo normalnim da na prošlim OI u Parizu baš mi Srbi budemo ti koji će da pribiju Amerikance uz zid u polufinalu, da se izvuku tek u poslednjim trenucima meča.

Svega toga ne bi bilo bez asova i trenera koji su zaljubili Jugoslaviju u košarku kroz reprezentaciju.

Krešimir Ćosić (14 medalja)

Osvajač čak 14 medalja sa reprezentacijom na svjetskim i evropskim prvenstvima, kao i olimpijskim igrama. Apsolutni rekorder u broju nastupa i osvojenih odličja. Rođen 1948. godine, pozvan je u saveznu selekciju sa samo 17 godina, odlukom selektora Ranka Žeravice, prvog osvajača svjetskog zlata sa SFRJ. Dominirao je Ćosić u plavom dresu, a poslednji veliki uspjeh ostvario je u Moskvi, navedene 1980.

U klupskoj konkurenciji pronosio je slavu svog Zadra, a titulu prvaka Jugoslavije osvojio je šest puta - pet puta sa Zadrom i jednom sa Cibonom. Neizmjeran je njegov uticaj na jugoslovensku košarku i u ulozi igrača i selektora, kao i u ulozi centra koji je bio daleko ispred svog vremena. Stilom igre otvorio je put kreativcima na toj poziciji, pa ga mnogi nazivaju "Jokićem pre Jokića".

Dražen Dalipagić (12)

Slavni "Praja" iz Mostara osvojio je čak 12 medalja na najvećim takmičenjima sa reprezentacijom Jugoslavije, zemlje čiju je slavu pronosio širom svijeta i čiji je bio jedan od najvećih velikana.

Kao jedan od najboljih strelaca u istoriji svjetske košarke bio je sa SFRJ prvak svijeta na Filipinima 1978. i to kao MVP turnira, potom je bio olimpijski šampion u Moskvi 1980. i sa tim zlatom je ispraćen na komemoraciji prošle godine, kao i uz himnu "Hej Sloveni". Uz to, Dalipagić je osvojio i tri evropske titule sa Jugoslavijom, 1973, 1975. i 1977. u Liježu, kada je takođe bio MVP.

Bio je višestruki najbolji strelac jugoslovenske lige u dresu Partizana, u kojem je bio predvodnik jedne od najslavnijih generacija i osvajač Kupa Radivoja Koraća 1978, prvog međunarodnog pehara crno-bijelih.

Dragan Kićanović (10)

"Kića" je još jedan neizostavni član "Mount Rašmora" jugoslovenske, srpske i evropske košarke. Član legendarne generacije iz 70-ih i 80-ih koja je harala svijetom i takođe osvajač zlata na OI (1980), SP (1978) i tri EP (1973, 1975, 1977). Od početka sedamdesetih osvajao je zlata za Jugoslaviju u mladim kategorijama, a kad je ušao u prvi tim od 1973. osvojio je deset medalja, među kojima je svaka druga bila zlatna. 

Živa ikona Partizana, u kojem je kao igrač proveo skoro deceniju sedamdesetih i početkom osamdesetih, pa i kao funkcioner bio simbol uspona crno-bijelih u evropske velikane. Sa klubom iz Humske osvojio je tri titule prvaka Jugoslavije i dva evropska Kupa Radivoja Koraća pre odlaska u inostranstvo.

Višestruki najbolji igrač Evrope i sinonim za moć jugoslovenskog košarkaškog gena.

Zoran Moka Slavnić (8 medalja)

Slavni plejmejker i motor najslavnije generacije. Zoran Moka Slavnić takođe spada u retku grupu igrača koja je osvojila sva navedena zlata - olimpijsko (1980), svetsko zlato (1978) i tri evropska zlata (1973, 1975, 1977). Model jugoslovenskog plejmejkera na kojeg su se ugledali velikani i od koga su učili, jer je i kao mladi trener gurao u vatru Dražena Petrovića, a potom uticao i na najvećeg trenera Evrope Željka Obradovića, koga je dočekao u Partizanu.

Poznat po kreativnosti i sportskoj drskosti, Moka Slavnić je ušao u istoriju i odbojkom sa Kićanovićem 1977, i brojnim sjajnim partijama, kao "peckanjem" pukovnika Aleksandra Gomeljskog, selektora i najznačajnijeg čovjeka slavne sovjetske košarkaške škole. "Pukovniče, šta crtate kada ni mi još ne znamo šta ćemo da igramo", dobacio mu je u Bolonji, primetivši da Sovjet energično crta i komanduje svojim igračima šta da rade na terenu protiv SFRJ.

Sa Crvenom zvezdom Moka Slavnić osvojio je dve titule prvaka države i prvi evropski klupski trofej (Kup pobjednika kupova 1974. godine). I skoro pola vijeka od odlaska iz Zvezde 1977, smatra se najvećim košarkašem u istoriji kluba sa Malog Kalemegdana.

Ivo Daneu (8 medalja)

Kao kapiten iz Tivolija 1970. godine, slovenački velikan Ivo Daneu je podigao prvi, istorijski pehar namenjen šampionu svijeta, krunišući tako prvi globalno veliki uspjeh jugoslovenske reprezentacije. Na tom Svjetskom prvenstvu zaigrao je uz ultimatum da Vladimir Cvetković ne igra i zbog povrede mišića nastupao je znatno manje nego na ranijim takmičenjima, ali imao je jako bitnu ulogu, posebno u prelomnim trenucima utakmice protiv Amerikanaca. Sa njim kao liderom, reprezentacija je raspalila ljubav nacije prema košarci i inspirisala generacije.

Pored reprezentativnih uspjeha, Daneu je postao i neprikosnovena legenda ljubljanske Olimpije, u kojoj je proveo čitavu igračku karijeru i sa kojom je osvojio čak šest titula prvaka Jugoslavije. Bio je jedan od prvih pravih košarkaški "superstarova" ovih prostora.

Mirza Delibašić (8)

Mirza Delibašić nizao je zlata oko vrata od kad se pojavio u mladim selekcjama SFRJ početkom sedamdesetih, prenio i nadogradio talente u seniorima i postao evropski afirmisani as. Takođe je obilježio epohu u reprezentaciji sa kojom je od 1975. do 1982. godine postao dvostruki prvak Evrope, prvak sveta i olimpijski šampion iz Moskve. 

Kakva je to samo konkurencija bila kad je Delibašić u tandemu sa Žarkom Varajićem vodio sarajevsku Bosnu do titule prvaka Evrope, a onda je tri godine igrao u Realu i u njemu sa Draženom Dalipagićem dobijao ovacije protivničkih navijača. Doba kad su košarku igrali ovdašnji divovi, među kojima "Kinđe" zauzima istaknuto mjesto.

Nikola Plećaš (7)

"Sveti Nikola" Plećaš jedna je od najvećih legendi jugoslovenske i hrvatske košarke, čija je karijera obilježena vrhunskim napadačkim sposobnostima.

Svoju najsvjetliju klupsku priču ispisao je u dresu zagrebačke Lokomotive (današnje Cibone), koju je 1972. godine predvodio do osvajanja prvog međunarodnog Kupa Radivoja Koraća, kada je u finalu protiv Boke postigao nevjerovatnih 40 poena. Zbog neustrašivog duha, preciznog šuta i sposobnosti da rješava utakmice u ključnim momentima, navijači su mu dali nadimak "Sveti Nikola" i nosio ga je i u reprezentaciji, u čak 215 nastupa.

Osvojio je zlato na Svjetskom prvenstvu u Ljubljani 1970. godine, zlato na EP u Španiji 1973. i Jugoslaviji 1975, srebra na OI u Meksiku 1968, na SP u Portoriku 1974. i na EP 1969. i 1971.

Dražen Petrović (6)

Vunderkind jugoslovenske košarke koji je opravdao sva očekivanja i dostigao sve predviđene vrhove u svom prekratkom životu, okončanom u strašnoj saobraćajnoj nesreći u junu 1993, kada je imao samo 28 godina. Toliko je bio darovit da je sa samo 15 godina zaigrao kod Moke Slavnića u Šibenki, a početkom osamdesetih kao tinejdžer je došao i na testove u "A" selekciju kod Bogdana Tanjevića.

Prvo veliko takmičenje u plavom dresu odigrao je 1984. godine i pod vođstvom selektora Mirka Novosela osvojio u Los Anđelesu prvu od svojih šest medalja sa Jugoslavijom. Bila je to olimpijska bronza, četiri godine kasnije bilo je srebro u Seulu, a one najsjanije osvajao je na Evropskom prvenstvu u Zagrebu 1989. kao MVP i godinu kasnije u Argentini, na Svjetskom prvenstvu. Osvojio bi i sedmu medalju, zlatnu da je nastupao na Evropskom prvenstvu u Rimu 1991, ali ga je propustio odlukom Dušana Dude Ivkovića zbog Draženovog zahtijeva da se kasno priključi ekipi.

Kada se podvuče crta, Petrović je sa Jugoslavijom osvojio šest medalja - svetsko (1990) i evropsko zlato (1989), uz olimpijsko srebro (1988) i bronzu (1984), kao i svetsku bronzu 1986. i evropsku bronzu 1987. Za to vreme je predvodio Cibonu do neponovljivih uspjeha tog kluba, uzastopnih titula prvaka Evrope 1985. i 1986. godine.

Vlade Divac (6) 

Jedan od najvećih igrača u istoriji jugo-košarke takođe je odmalena najavljivao velike stvari, a onda ih i ostvarivao. U dresu SFR Jugoslavije osvojio je kao i Dražen - šest velikih medalja, uključujući zlata Svjetskog prvenstva u Argentini 1990, zatim Eurobasketa 1989. i 1991. godine. U biografiji ima i olimpijsko srebro iz Seula 1988, bronzu iz Madrida 1986. sa SP, kao i bronzu iz Atine 1987.

Raspad Jugoslavije dočekao je sa samo 23 godine, ali i kao jedan od najuspješnijih košarkaša u istoriji te zemlje.

Velike uspjehe nastavio je da ostvaruje potom u dresu SR Jugoslavije, čineći to kao NBA as, što je postao krajem osamdesetih kada je pravo iz šampionskog Partizana otišao u "Šoutajm" Los Anđeles Lejkerse, kod Medžika Džonsona.

Radivoj Korać (6)

Kada se "zagrebe" u istoriju, tragična smrt spriječila je Radivoja Koraća da šezdesetih osvoji više od šest medalja, jer je stradao kod Sarajeva 1969. sa samo 30 godina i u naponu igračke snage.

Za sobom je ostavio šest odličja, od kojih je pet bilo srebrnih sa olimpijskih igara, svjetskih prvenstava (dva puta), evropskih prvenstava (dva puta) i samo jednom bronzana, na EP u Poljskoj 1963.

Dres reprezentacije Jugoslavije oblačio je od 1958. zvanično na više od 160 utakmica i ubacio u njemu više od 3.200 poena, sa prosekom većim od 20 poena po meču. Bila je to veličanstvena karijera.

Listi velikana nema kraja!

Naravno da u ovaj izbor apsolutno zaslužuju da uđu i drugi asovi, koji spletom okolnosti nisu osvojili medalja kao i navedeni, ili jesu, ali možda ne sa toliko izraženom ulogom. U najuži krug velikana spadaju pre svih Toni Kukoč sa pet odličja i Dino Rađa sa četiri, s tim da je zbog povrede hrvatski centar ostao uskraćen za zlato iz Argentine 1990. godine. Žarko Paspalj stoji takođe zauvek među velikanima, takođe kao osvajač pet odličja od 1987. do 1991, kao čudo evropske košarke na kriilnoj poziciji i kao jedan od jugoslovenskih NBA pionira, koji je poslije rata bio lider i kapiten zlatne generacije SR Jugoslavije.

Neizbežno je naglasiti i ime Jure Zdovca, najznačajnijeg slovenačkog košarkaša od Iva Daneua pa sve do Gorana Dragića. Zdovc je u plavom dresu osvojio četiri medalje, među kojima su tri zlatne u nizu (1989, 1990, 1991), s tim da njegovo zlato iz Rima 1991. nosi i poznatu, jako neprijatnu anegdotu o njegovom odlasku sa turnira zbog politike, u suzama, na insistiranje slovenačke vlade...

Šezdesetih je pet medalja u plavom dresu osvojio i Nemanja "Neca" Đurić, sedamdesetih je to radio veliki Dragan Kapičić i pitanje je koliko bi još medalja u ovom Ex-Yu košarkaškom "Maunt Rašmoru" osvojio Ljubodrag Duci Simonović da nije zbog nesportskih razloga otišao iz reprezentacije sa tri medalje, osvojene od 1969. do 1971, kada je imao samo 23 godine!

Sedamdesetih su medalje osvajali svake godine i veliki centar Vinko Jelovac (čak osam) i treći u broju odigranih utakmica (240), a još više ih je stavio oko vrata takođe hrvatski velikan Željko Jerkov, čak devet od 1973. do 1982, svakog leta izuzev 1981! A, kako ne navesti i Andra Knega, koji je osvajač čak tri olimpijske medalje, srebra 1976, zlata 1980. i bronze 1984? Ili ne podsjetiti i na skoro perfektan učinak Zorana Savića, koji je 1990. i 1991. osvajao zlata sa Jugoslavijom, a onda to nastavio i sa SRJ, ispustivši ga samo 1996?

I još značajnije, da nije postojala tako velika "gužva" na njihovim pozicijama i da nisu bili tako mladi u poslednjim godinama zemlje, sigurno je da bi krajem osamdesetih i početkom devedesetih značajno veći broj medalja u plavom dresu SFRJ osvojili i Aleksandar Saša Đorđević (bronza u Atini, zlato u Rimu 1991) i Predrag Danilović (zlata Eurobasketa 1989. i 1991), nacionalne sportske ikone naše zemlje, zbog kojih su generacije i generacije zavolele i još vole košarku u SR Jugoslaviji i Srbiji.

Teško je ne izostaviti još niz asova i ne navesti imena tako značajnih kakvi su bili Ratko Radovanović (osvajač čak 9 medalja, tri zlata!), pokojni Rajko Žižić, prerano preminuli olimpijski, svjetski i evropski šampion, veliki Damir Šolman, koji je šezdesetih i sedamdesetih skoro čitavu deceniju nizao medalje za SFRJ. I kako izostaviti u tom društvu i velikog Josipa Đerđu, plejmejkera Jugoslavije šezdesetih i petostrukog šampiona zemlje sa Zadrom?