Radio impulsi dolaze iz sistema udaljenog više od 5.000 svetlosnih godina, gdje bijeli patuljak kruži oko zvijezde slične Suncu.
Tačno na svakih osam minuta iz dubine svemira do Zemlje stiže snažan radio signal. Astronomi sa australijskog Univerziteta Kertin otkrili su da ga šalje neobičan zvjezdani par udaljen više od 5.000 svetlosnih godina - ugašeni bijeli patuljak koji kruži oko zvijezde G-tipa, po masi i temperaturi gotovo identične našem Suncu.
Sistem nazvan GPM J071507-114153 pripada rijetkoj klasi objekata poznatih kao dugoperiodični tranzijenti, čiji se radio signali pale i gase u razmacima od nekoliko minuta do nekoliko sati. Ovo je prvi put da takvi impulsi dolaze iz sistema sa zvijezdom nalik Suncu, pošto su sva dosadašnja otkrića bila vezana za znatno manje i hladnije crvene patuljke.
Tri teleskopa u lovu na skriveni zvjezdani par
Dosadašnja otkrića ove vrste obično su podrazumijevala prisustvo manjih i hladnijih crvenih patuljaka, što ovo otkriće čini jedinstvenim u modernoj astronomiji.
Kako prenosi RTS, tokom praćenja neba pomoću radio-teleskopa MWA (Murchison Widefield Array) u Australiji, naučnici su primijetili kratke bljeskove radio talasa koji su stizali sa preciznošću sata, na svakih 7,9 minuta. Zanimljivo je da su se ovi impulsi pojavljivali samo tokom vremenskog prozora od oko šest sati, nakon čega bi uslijedio period tišine u trajanju od 26 sati.
Ovo ponašanje ukazuje na to da se radi o binarnom sistemu u kojem dve zvijezde obiđu jedna drugu jednom u 32 sata, a radio impulsi su vidljivi samo kada su zvezde u tačno određenom položaju. Nakon početne detekcije, teleskop Mirket (MeerKAT) u Južnoj Africi odredio je tačnu poziciju izvora, dok je Opservatorija Kek (W. M. Keck Observatory) na Havajima optičkim posmatranjima potvrdila prisustvo zvijezde slične Suncu.
Mrtva zvijezda kao svemirski svetionik
Iako su astronomi ranije pronalazili slične radio-signale, nikada nije bilo potpuno jasno koja od dvije zvijezde u sistemu generiše impulse. "Ovo je prvi put da su impulsi dovoljno jasni da možemo da vidimo kako se bijeli patuljak kreće u svojoj orbiti oko zvijezde pratioca", objasnio je Sem Maksvini, glavni autor studije i naučnik na Opservatoriji SKA (SKA Observatory).
Dodao je da zbog toga sada znaju da pulsacije dolaze iz regiona veoma blizu bijelog patuljka, a vjerovatno i sa same mrtve zvijezde. Tim je na superkompjuterima obradio više od sto sati podataka kako bi potvrdio kretanje i razumio dinamiku ovog udaljenog sistema.
Zahvaljujući rotaciji bijelog patuljka, njegov radio-snop prelazi preko Zemlje poput svjetlosti udaljenog svetionika, osvjetljavajući usput atmosferu zvijezde pratioca. Nataša Harli Voker, vanredna profesorka na Univerzitetu Kertin i koautorka studije objavljene u časopisu Nature Astronomy, navela je da su im ovi impulsi omogućili detektovanje zvjezdanih baklji na zvijezdi sličnoj Suncu, pojava koje su srodne onima koje stvaraju polarne svjetlosti na Zemlji.
"Kao bonus, takođe smo vidjeli kako se bijeli patuljak kreće iza regiona sa jakim magnetnim poljem, što je najvjerovatnije zvjezdana protuberanca, odnosno velika petlja plazme koja eruptira sa površine zvijezde", istakla je Harli Voker. Kako je naglasila, fascinantno je to što su korišćenjem radio-talasa uspjeli da proučavaju vremenske prilike na zvijezdi koja je od nas udaljena više od pet hiljada svjetlosnih godina.
Ovakvi binarni sistemi obično ostaju skriveni od pogleda, jer zaslepljujući sjaj glavne zvijezde potpuno maskira prisustvo malog, tamnog bijelog patuljka. Međutim, upotreba radio-teleskopa sledeće generacije mogla bi da otkrije cijelu jednu skrivenu populaciju ovakvih objekata širom galaksije.
Razumijevanje ovih sistema pomoći će astronomima da preciznije mjere međuzvjezdane udaljenosti i proučavaju širenje kosmosa. Uz to, buduća otkrića pružiće dublji uvid u to kako se rađaju i umiru zvijezde koje dijele karakteristike našeg Sunca.