Lifestyle

PODMUKLA BOLEST KOJU NIKO NE ZNA ŠTA IZAZIVA, A IZVOR JE KONSTANTNOG BOLA: S godinama se POGORŠAVA, a ovo su simptomi

Autor Anđela Pešić Izvor mondo.rs

Saznajte koji su simptomi artritisa.

Izvor: Shutterstock/Doucefleur

Reumatoidni artritis je hronično zapaljensko reumatsko oboljenje koje prije svega zahvata zglobove ali nerijetko i unutrašnje organe, nervni sistem i kožu. Spada u grupu tzv. sistemskih bolesti vezivnog tkiva.

Zapaljenje počinje u sinovijalnoj membrani - opni koja oblaže unutrašnjost zgloba i koja obezebjeđuje ishranu zglobne hrskavice i stvaranje zglobne tečnosti. Kao posledica dolazi do stvaranja panusa – umnoženog tkiva zapaljene sinovijske membrane koje ima zloćudne osobine. Naime panus "razjeda" zglobnu hrskavicu, zglobne okrajke kostiju, ali i sve ostale strukture zgloba. To se manifestuje bolovima, ukočenošću, deformacijama i poremećajem funkcije zahvaćenih zglobova.

Koliko se često reumatoidni artritis javlja?

To je široko rasprostranjena bolest, a prisutna je u skoro svakog stotog stanovnika na zemaljskoj kugli. Češće se javlja kod žena, a naročito u periodu između četvrte i šeste decenije života.

Koji su uzroci nastanka bolesti?

Uzrok bolesti je još uvek nepoznat. Pretpostavlja se da kod genetski predisponirane jedinke pod uticajem faktora spoljne sredine najverovatnije nekih bakterija ili virusa dolazi do pojave bolesti.

Kada govorimo o ulozi naslednog faktora treba istaći sklonost oboljevanju osoba sa specifičnim genskim obilježjima kao što je šifra HLA DR 4 (određeno mjesto na mapi gena). Naučna otkrića na ovom polju su se umnožavala pa je logično nastala i atraktivna ideja o mogućoj genskoj terapiji ove bolesti. Takođe, utvrđeno je i da ukoliko je bolest prisutna u jednog blizanca postoji 30% vjerovatnoće da će se kroz koju godinu ispoljiti i u drugog.

Osim toga, značajna uloga u nastanku bolesti se pripisuje i infekciji (bakterijama ili virusima). Kada smo pomenuli važnost hormonalnih faktora, odnosno češće oboljevanje žena, postoji i povećan rizik za ispoljavanje ovog oboljenja u prva tri mjeseca posle porođaja.

Kako dolazi do zapaljenja zglobova?

Pretpostavlja se da u zglobu, odnosno u sinovijalnoj membrani dolazi do reakcije između stranog agensa - antigena (dio neke bakterije ili virusa) i najznačajnije ćelije imunološkog sistema jedinke T limfocita. U sadejstvu sa drugim imunološki aktivnim ćelijama (makrofagi i fibroblasti) dolazi do stvaranja supstancija koje omogućuju njihovu dalju komunikaciju a istovremeno i započinju proces zapaljenja. One se nazivaju citokini, a među njima su najznačajniji TNF alfa i interleukin 1.

Oni i brojni drugi faktori podstiču zapaljenje, širenje i stvaranje novih krvnih sudova, otok tkiva, lokalno nagomilavanju ćelija, što sve zajedno, kao krajnji ishod ima stvaranje tzv. granulacionog tkiva - panusa i trajno oštećenje zgloba.

Sa boljim poznavanjem mehanizama oštećenja tkiva u reumatoidnom artritisu počela su i ispitivanja tzv. bioloških lekova, kojima bi se moglo djelovati na najvažnije ćelije i procese zapaljenja u terapijske svrhe.

Šta je odlika početka bolesti?

Tipično, reumatoidni artritis počinje podmuklo, sa sporim razvojem simptoma i znakova, što može trajati nedeljama pa i mjesecima. Najčešće prve tegobe koju osjete oboljeli su jutarnja ukočenost jednog ili više zglobova, praćeni bolom prilikom pokreta. Broj zahvaćenih zglobova je različit, ali je obično veći od pet. U početku broj zahvaćenih zglobova može biti i manji, ali se kasnije umnožava.

Koji su zglobovi najčešće zahvaćeni?

Kao po pravilu mali zglobovi šaka i stopala. Nešto rijeđe laktovi, koljena i skočni zglobovi, a još rijeđe ramena i kukovi. Veoma je bitno da je zahvatanje zglobova simetrično. Jutarnja ukočenost, koja traje duže od 1h, predstavlja možda i najznačajniju odliku bolesti koja reumatoidni artritis razlikuje od drugih zapaljenskih reumatskih bolesti. Mogu biti prisutni i opšti simptomi zapaljenske bolesti: gubitak apetita, tjelesno propadanje i povišena tjelesna temperatura.

Karakteristične deformacije zglobova u reumatoidnom artritisu: 

  • ulnarna devijacija prstiju šaka
  • protruzija glave ulne, znak dirke klavira - zglobovi ručja
  • deformacije prstiju šaka, po tipu rupice za dugme i labudovog vrata