Srna i lane, kao i divokoza, nisu više trajno zaštićeni u smislu lovne sezone, već će, prema pravilniku koji je donijelo Ministarstvo poljoprivrede, na te vrste ubuduće biti dozvoljen lov.
Resor koji vodi Vladimir Joković dao je zeleno svjetlo na Pravilnik o lovnim sezonama divljači, prema kojem je za srnu i njeno mladunče, kao i za sve kategorije divokoze, predviđena lovna sezona u periodu od 1. oktobra do 31. decembra, pišu Vijesti.
Kako se navodi u dokumentu, saglasnost na Pravilnik, Ministarstvo poljoprivede dobilo je od Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera.
Iz resora ekologije juče su “Vijestima” kazali da je “prilikom izrade Pravilnika o lovnim sezonama bila uključena i Evropska komisija”.
“Koja je dala pozitivno mišljenje”, naveli su u odgovoru i dodali da “u konkretnom slučaju, saglasnost Ministarstva treba razumjeti kao dio sistema upravljanja divljači, a ne kao odluku o nekontrolisanom smanjenju populacije”.
Iz resora Jokovića juče nisu odgovorili “Vijestima” na osnovu čega je odluka da se dozvoli lov na srnu, lana, divokozu i njeno mladunče donijeta, kao i da li su tražili mišljenje i saglasnost Agencije za zaštitu životne sredine.
Iz Agencije su redakciji kazali da oni nisu konsultovani prilikom donošenja takve odluke:
“U proceduri koja je prethodila donešenju Pravilnika o lovnim sezonama divljači, Agencija nije konsultovana, niti je izdala stručno mišljenje, primjedbe i preporuke, odnosno saglasnost na isti”, kazali su juče “Vijestima” i redakciju dalje uputili na Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede i Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera.
Iz resora ekologije kažu i da je sekretarijat Bernske konvencije pripremio dokument T-PVS/Files (2015) 14 - Dužina trajanja lovne sezone za vrste divljači koje su zaštićene lovostajem), gdje je, pojašnjavaju, navedena tabela lovnih sezona za vrste obuhvaćene lovostajem, a gdje je, dodaju, za vrstu srna Capreolus capreolus posebno navedeno srna i lane - 1. septembar do 31. januara”.
Naveli su i primjere više država, kao što su Slovenija, Austrija, Njemačka i Hrvatska. Međutim, nezvanični sagovornici “Vijesti” navode da u tim zemljama uglavnom postoje komercijalna lovišta i da rade ozbiljan monitoring i da “kvote i lovne sezone donose na osnovu stvarnog stanja, a da je u Crnoj Gori Pravilnik donijet bez ikakvih podataka”.
Resor Jokovića donio je Pravilnik o lovnim sezonama divljači 9. septembra, dokument je u Službenom listu objavljen sedam dana kasnije (“Službeni list Crne Gore”, br. 135/26 od 16.09.2026) i stupio je na snagu 24. septembra.
Pravilnik je donijet na osnovu Zakona o divljači i lovstvu, čije su posljednje izmjene usvojene 2025. godine.
Osnovni zakon iz 2008, u članu 36, propisuje trajnu zabranu lova na srnu i njeno lane (Capreolus capreolus L.) i njeno lane i divokozu (Rupicapra rupicapra L.) i njeno jare.
U toj verziji zakona, u članu 35, navodi se da “Ministarstvo propisom određuje lovne sezone za pojedine vrste divljači vodeći računa o reproduktivnom i životnom ciklusu razvoja, lovnim zonama, potrebama turizma i dr.”
Taj član Zakona o divljači i lovstvu mijenjan je 2025. godine, dok je član 36 obrisan, prenose Vijesti.
Nakon izmjena, član 35 sada glasi da se “divljač može loviti samo za vrijeme lovne sezone propisane za pojedine vrste divIjači, osim u slučajevima iz članova 37, 37a, 41 i 67”.
“Divljač za koju nije utvrđena lovna sezona zaštićuje se zabranom lova. Lovne sezone za pojedine vrste divijači, kao i zabranu lova, u zavisnosti od njihovih bioloških svojstava i ekoloških uslova u kojima žive, propisuje Ministarstvo, uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za zaštitu prirode”, navodi se.
U istom članu, sada stoji i da Ministarstvo može skratiti lovnu sezonu, odnosno lovne dane, ako u lovištu nastane smanjenje brojnog stanja neke vrste divijači ispod prirodnog kapaciteta, takođe, uz prethodno pribavljeno mišljenje Agencije za zaštitu životne sredine.
Mijenjan je i član 37 i dodan član 37a, u kojima se navodi da se lov određenog broja jedinki pojedinih vrsta dlakave divljači i pojedinih vrsta sisara, odnosno pernate divljači i određenih vrsta ptica koje slobodno žive u prirodi, koje se ne love i koje su zaštićene divlje vrste, može vršiti “samo na osnovu dozvole u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita prirode”.
“Dozvola... se izdaje ako ne postoji adekvatno rješenje i ako se ne nanosi šteta održavanju populacije...”, piše, pored ostalog, u tim članovima.
U članu 41 opisani su uslovi koji se odnose na naučno-istraživački rad i stoji da su aktivnosti kojima se uznemiravaju i hvataju pojedine vrste koje su zaštićene... može vršiti samo na osnovu dozvole, u skladu sa članovima 37 i 37a.
U članu 61 propisano je da divljač mogu da love fizička lica koja imaju dozvolu za lov i lovnu kartu, te da se dozvola za lov izdaje za svako lovište posebno, a lovna karta za sva lovišta u Crnoj Gori.
“SRNA NIJE VRSTA ZA STROGU ZAŠTITU”
Iz Ministarstva ekologije, koje je dalo saglanost na Pravilnik kojim se uvodi lovna sezona na ranije lovom trajno zaštićene vrste, srnu i lane, te divokozu i njeno mladunče, juče su “Vijestima”, uz navode da je na Pravilnik pozitivno mišljenje dala i EK, kazali i da je cilj propisa nije nekontrolisano smanjenje populacije.
“Odstrel mora biti vezan za lovnu osnovu, plan gazdovanja i propisane uslove, dok se period lova određuje tako da se vodi računa o biološkim karakteristikama vrste. Prilikom donošenja Pravilnika, uzeta je u obzir Direktiva o staništima, tj. evropska praksa, konvencije o zaštiti divlje faune, kao i primjeri država u regionu”, naveli su u odgovoru iz resora Damjana Ćulafića.
Kako dodaju, evropski pravni okvir “ne propisuje opštu zabranu lova na srnu, niti propisuje jedinstvene datume lovne sezone za sve države”.
“U skladu sa Direktivom o staništima, za vrstu srna Capreolus capreolus ne postoji posebna zaštita kroz aneks II ili IV Direktive o staništima. Drugim riječima, srna nije vrsta za koju pomenuta Direktiva zahtijeva strogi režim zaštite ili određivanje Natura 2000 područja zbog same vrste”, kazali su i dodali da se član 6, odnosno režim Natura 2000, “iz tih razloga ne primjenjuje na srnu na način na koji se primjenjuje, recimo, na vuka, medvjeda, divlju mačku i tako dalje”, pišu Vijesti.
“Međutim, u određenim nacionalnim pravnim sistemima srna (Capreolus capreolus) je povezana i sa aneksom V. Aneks V generalno obuhvata vrste čije uzimanje iz prirode i iskorišćavanje može biti predmet mjera upravljanja. Član 14 Direktive upravo traži da se, gdje je potrebno, preduzmu mjere kako bi eksploatacija vrsta iz aneksa V bila kompatibilna sa povoljnim statusom očuvanosti”, navode.
Pozvali su se i na Bernsku, odnosno Konvenciju o zaštiti evropske divlje flore i faune i prirodnih staništa, čija potpisnica je i Crna Gora:
“Bernska konvencija ne zahtijeva potpunu zabranu lova na srnu ili lane, već odgovarajuće upravljanje populacijom, tako da populacije ne budu ugrožene, uključujući lovostaj i druge procedure za regulisanje eksploatacije”.
Ponovili su da cilj nije smanjenje populacije srne, već njeno plansko i kontrolisano upravljanje, uz očuvanje stabilne i vitalne populacije.
“Saglasnost za lov predstavlja dio tog sistema upravljanja i ne treba je tumačiti kao dozvolu za nekontrolisan odstrel niti kao odluku da je populaciju potrebno smanjivati bez stručnog osnova”, poručili su.
Posljednji podaci iz 2023.
Podaci o brojnosti populacije pojedinih vrsta u Crnoj Gori variraju od izvora do izvora. Procjene populacije za srnu i za divokozu za 2014. godinu, bitno se razliku od podataka koji se za te vrste navode u statistikama Monstata.
Prema Programu razvoja lovstva za period od 2014. do 2024. godine, procijenjeno je da će u 2014. godini u Crnoj Gori biti 5.302 srne.
Podaci Monstata, međutim, ukazuju da populacija nije dostigla tu procjenu ni tri godine kasnije, jer u 2017. godini, navodi Monstat, u Crnoj Gori bilo je 5.166 srna.
Godine 2019. taj broj raste na 6.308, dvije godine kasnije na 7.927. Prema podacima za 2023. godinu, u Crnoj Gori je 8.813 srna.
U Programu razvoja lovstva stoji da je procjena da će u 2014. u Crnoj Gori biti 1.004 divokoze. Prema podacima Monstata, međutim, broj divokoza je manji od te procjene i za godinu poslije. Tek 2017. populacija divokoza veća je od one koju je Uprava procijenila za 2014. i iznosi 1.195.
Prema podacima za 2023. godinu, u Crnoj Gori je 2.430 divokoza.
Monstat navodi da podatke o lovstvu prikupljaju lovačka društva koja se bave lovstvom i ostala preduzeća koja imaju svoja lovišta i uzgajališta divljači.
I koja je, kako stoji u dokumentu, dala smjernice za brojanje divljači, a smjerrnice su “korisnicima lovišta služile za prikupljanje podataka o brojnosti lovnih vrsta divljači radi izrade planske dokumentacije”.
Belma Šestović, stručna saradnica za faunu sisara u Nacionalnim parkovima Crne Gore, u objavi na mreži Fejsbuk, navela je da lane rođeno u maju ili junu u vrijeme kad počinje lovna sezona, 1. oktobra, ima svega nekoliko mjeseci.
“To što je do jeseni razvijenije i više nije potpuno zavisno od mlijeka ne znači da je biološki isto što i odrasla jedinka”, navela je ona.
Dodala je i da naučno zasnovano upravljanje divljači ne počinje određivanjem datuma lova.
“Moraju se znati brojnost i trend populacije, starosna i polna struktura, reproduktivni potencijal i mortalitet mladih, pa tek onda procjenjivati koliko se jedinki eventualno može izuzeti bez negativnih posljedica po populaciju. Drugim riječima: prvo moramo znati šta imamo, koliko imamo i u kakvom je stanju - pa tek onda šta možemo loviti”, navodi Šestović.
Šestović zapaža da novi Pravilnik propisuje lovnu sezonu za vrste kojih u slobodnoj populaciji nema u Crnoj Gori:
“Istim Pravilnikom propisana je lovna sezona i za muflona (Ovis musimon) i hermelina (Mustela erminea), vrste za koje nemamo podatke o slobodnoživećim populacijama u Crnoj Gori. Za hermelina je situacija još zanimljivija jer ga Lovački savez Crne Gore na svojoj stranici vodi kao vrstu pod trajnom zabranom lova”, navodi ona.
Pogledajte još: