Predviđeno je da ukupna godišnja vrijednost direktnih nabavki može iznositi najviše 300.000 eura bez PDV-a, dok je Opština Nikšić potrošila skoro 540 hiljada eura. Kada se od te sume oduzme PDV, iznos je veći od dozvoljenog limita...
Opština Nikšić je tokom prošle godine na direktne nabavke potrošila 539.698 eura sa PDV-om, čime je prekoračen zakonski limit od 300.000 eura, a tenderi nisu raspisani za ugostiteljske usluge, kancelarijski materijal i zakup bilborda i pored zakonske obaveze, pokazala je analiza koju je uradio BIRN, prenosi Dan.
"Pravilnikom o načinu sprovođenja jednostavnih nabavki predviđeno je da ukupna godišnja vrijednost direktnih nabavki može iznositi najviše 300.000 eura bez PDV-a, dok je Opština Nikšić potrošila skoro 540 hiljada eura. Kada se od te sume oduzme PDV, iznos je veći od dozvoljenog limita", naveli su iz BIRN-a.
Koordinatorka programa u Institutu alternativa Dragana Jaćimović ocijenila je da prekoračenje godišnjeg limita za direktne nabavke predstavlja lakši prekršaj Zakona o javnim nabavkama. Podsjetila je da je ograničenje direktnih nabavki uvedeno 2024. godine sa ciljem da se njihov udio u ukupnoj vrijednosti javnih nabavki do kraja 2026. godine smanji na dva odsto.
Jaćimović, međutim, ukazuje da dosadašnji podaci ne pokazuju da se taj cilj ostvaruje, budući da su direktne nabavke i dalje zastupljene u značajnoj mjeri.
"Sudeći prema izvještaju o javnim nabavkama, na nivou Crne Gore udio direktnih nabavki u ukupnoj vrijednosti nabavki za 2025. godinu iznosio je osam odsto. To nam govori da ove mjere nijesu doprinijele ostvarenju postavljenog cilja. Tome su zasigurno doprinijela i prekoračenja utvrđenih limita, kao što je slučaj sa Opštinom Nikšić, a pretpostavka je da takvih primjera ima još", odgovorila je Jaćimović, na pitanje BIRN-a, piše Dan.
Izmjenama Zakona o javnim nabavkama iz jula predviđene su novčane kazne od 2.000 do 10.000 eura za pravna lica u slučaju prekoračenja limita direktnih nabavki, dok za odgovorno lice u lokalnoj upravi kazne iznose od 150 do 1.000 eura.
"U odnosu na naše ranije inicijative, inspekcija je zauzela stav da se opština ne može kazniti, pa bi kažnjavala samo odgovorno lice. I to uglavnom minimalnom kaznom", navodi Dragana Jaćimović.
Za nabavku kancelarijskog materijala prošle godine potrošeno je više od 24.000 eura, ali Opština nije objavila poziv putem elektronskog sistema javnih nabavki. Opština Nikšić je prošle godine potrošila 22.000 eura na oglašavanje putem bilborda, ali za to nije objavila javne pozive. Prema podacima Opštine, sve poslove dobila je nikšićka firma MM-Mont, osim jednog posla vrijednog 1.258 eura, prenosi Dan.
Analiza podataka pokazala je da je Opština na ugostiteljske usluge izdvojila 24.548 eura, iako je Planom javnih nabavki bilo predviđeno 11.000 eura. I pored zakonske obaveze, Opština nije raspisivala javne pozive za ugostiteljske usluge. Iz Ministarstva finansija, koje je nadležno za nadzor nad javnim nabavkama, nijesu odgovorili na pitanja BIRN-a. Pravilnikom o načinu sprovođenja jednostavnih nabavki predviđeno je da se nabavke roba i usluga, čija je procijenjena vrijednost na godišnjem nivou do 4.000 eura, sprovode direktnim izborom ponuđača, uz prihvatanje predračuna, fiskalnog računa ili ugovora.
U slučaju da je godišnja vrijednost usluga između 8.000 i 25.000 eura, mora se objaviti javni poziv na Crnogorskom elektronskom sistemu javnih nabavki. Pravilnikom je dozvoljeno direktno slanje zahtjeva ponuđaču preko CEJN-a isključivo u hitnim slučajevima. Jaćimović konstatuje i da je ranijih godina iznos nabavki ugovorenih direktnim putem bio značajno veći od iznosa nabavki sprovedenih putem CEJN-a. U prošlogodišnjem izvještaju o javnim nabavkama navodi se da su direktnim putem ugovorene ukupno 178.794 jednostavne nabavke, ukupne vrijednosti 61,6 miliona eura. Prošle godine jednostavne nabavke sprovedene putem javnih poziva obuhvatile su ukupno 5.226 ugovora, vrijednih 56,4 miliona eura. Jaćimović ističe i da prekoračenje praga nabavki sprovedenih direktnim putem pokazuje da se nastavlja trend na koji je Institut alternativa godinama ukazivao, prenosi Dan.
"Specifičnost tih nabavki je da se prekršaj ne može utvrditi dok se ne završi godina, odnosno dok se ne saberu svi troškovi na godišnjem nivou za tu određenu nabavku. Kada se jednostavne nabavke ne sprovode u skladu sa pravilnikom, to se takođe smatra lakšim prekršajem", navelaje Dragana Jaćimović. Analiza podataka dostavljenih BIRN-u pokazala je da Opština Nikšić nije raspisivala tendere za određene nabavke, iako je premašila zakonski limit od 8.000 eura. Iz Opštine Nikšić nijesu odgovorili na pitanja BIRN-a zbog čega su prekoračili godišnji limit potrošnje, kao ni zašto nijesu objavljivali tendere za jednostavne nabavke sprovedene direktnim putem.