Posebno naglašavaju da je država Crna Gora u prethodnim godinama uspjela da obezbijedi izgradnju stambenih jedinica za raseljena i interno raseljena lica, što pozdravljaju kao ispunjavanje međunarodnih i humanitarnih obaveza.
Udruženje podstanara Crne Gore poziva Vladu Crne Gore, nadležna ministarstva i lokalne samouprave da hitno razmotre uvođenje privremenog moratorijuma na izdavanje dozvola za nove stambene projekte koji nijesu u funkciji javnog interesa, sve dok se ne započne konkretna i mjerljiva realizacija Strategije socijalnog stanovanja, već usvojene na državnom nivou.
Kako navode iz Udruženja, Crna Gora se suočava sa ozbiljnom stambenom krizom. Uprkos obimnoj privatnoj gradnji, stanovanje postaje sve nedostupnije za građane koji u zemlji žive i rade. Cijene zakupa i kupovine stanova kontinuirano rastu, dok primanja većine građana ne prate taj rast.
“Prema dostupnim podacima, prosječna cijena kvadratnog metra u novogradnji u Crnoj Gori prelazi 2.200 eura, dok je u Podgorici i primorskim opštinama ta cijena često i znatno viša. Ovakvi iznosi su van domašaja većine građana, posebno podstanara, mladih i porodica sa prosječnim ili ispodprosječnim prihodima. Iako se često ističe da se „mnogo gradi“, postavlja se ključno pitanje: koliko ovakva gradnja zaista rješava stambeno pitanje građana bez riješenog stambenog statusa? Odgovor je — vrlo malo”, navode iz Udruženja.
Posebno naglašavaju da je država Crna Gora u prethodnim godinama uspjela da obezbijedi izgradnju stambenih jedinica za raseljena i interno raseljena lica, što pozdravljaju kao ispunjavanje međunarodnih i humanitarnih obaveza. Međutim, za domicilno stanovništvo, koje decenijama živi i radi u Crnoj Gori, nije sproveden sistemski program izgradnje socijalnih i pristupačnih stanova u uporedivom obimu.
“Dodatnu zabrinutost izazivaju brojni nalazi nadležnih institucija da su postojeći socijalni stanovi u pojedinim slučajevima dodjeljivani mimo zakona, kriterijuma i principa socijalne pravde, što je direktno ugrozilo povjerenje građana u sistem i ostavilo najugroženije bez adekvatne zaštite”, ističu iz Udruženja.
Iako je Strategija socijalnog stanovanja usvojena, njena primjena u praksi ostaje ograničena i nedovoljno vidljiva. Ne postoje jasni rokovi, transparentni spiskovi korisnika niti kontinuirana izgradnja stanova za građane sa niskim i srednjim primanjima.
“Udruženje podstanara Crne Gore ne traži potpunu zabranu gradnje, već privremenu, ciljanu i odgovornu mjeru koja bi omogućila: da se započne stvarna realizacija socijalnog stanovanja za domicilno stanovništvo, da se uvedu jasni, zakoniti i transparentni kriterijumi za dodjelu socijalnih stanova, te da se razvoj stanogradnje uskladi sa javnim interesom, a ne isključivo sa profitnim ciljevima”, navode u saopštenju.
Stanovanje je osnovno ljudsko pravo, a ne privilegija. “Država ima obavezu da obezbijedi jednak, zakonit i pravedan pristup stanovanju za sve građane. Razvoj koji ne rješava stvarne potrebe većine stanovništva ne može se smatrati održivim”, poručuju iz Udruženja podstanara.
Oni pozivaju nadležne institucije da hitno otvore dijalog sa predstavnicima podstanara, stručnom i civilnom javnošću, kako bi se definisale konkretne i pravedne mjere za obezbjeđivanje dostupnog, pristupačnog i stabilnog stanovanja u Crnoj Gori.