Svi smo vidjeli šta se dogodilo, ali šta je uzrok?

Autor:

Ferarijev mehaničar je dobro, iako je zaradio težak prelom i butne i potkoljenične kosti. Međutim, šta je uzrokovalo incident u Bahreinu? Softver, ali sofver koji je programirao čovjek.

Bivši svjetski šampion u Formuli 1 Kimi Raikonen odustao je sa druge trke u sezoni nakon što je prilikom izlaska iz "pita" sa druge zamene guma preko radio veze čuo, a u retrovizoru primijetio da se nešto ozbiljno dogodilo tom prilikom.

Kada je zaustavio vreo Ferarijev bolid i krenuo pješke nazad ka mjestu gdje ga je par sekundi prije toga okruživalo 20 mehaničara u crvenim kombinezonima, mogao je da primijeti kako ljekarska ekipa već pokušava da imobiliš lijevu nogu jednog od članova "skuderije" koji je, ispostaviće se kasnije, doživeo težak prelom i butne i potkoljenične kosti.

Ferarijev mehaničar Frančesko Ćigorini javio se iz bolnice i poručio da se dobro osjeća dan posle trke u kojoj je njegov tim na kraju, preko Sebastijana Fetela, stigao i do druge pobjede u isto toliko izlazaka na stazu, ali i trke u kojoj je rezultat ostao u drugom planu u odnosu na incident koji F1 direkcija nije željela da reprizira.

Izvor: YouTube



Jednostavno, prizor Ćigorinijeve noge koja se neprirodno izvija od siline udarca zadnjeg lijevog pneumatika Raikonenovog bolida, nije bila nešto čime je Formula 1 želela da optereti milionski auditorijum, ali to nije umanjilo potrebu navijača širom sveta da potraže odgovor na pitanje - šta je dovelo do greške italijanskog tima koja je tako skupo plaćena?

Ferari se još nije zvanično oglasio, mada i kada to bude uradio njegovi "tifozi" neće čuti ili pročitati više od konstatacije da se radilo o softverskoj greški. I to neće biti neistina, ali ni puna istina.

Nakon što su rekonstruisali kompletan događaj sa piste u Bahreinu, analitičari koji "u slovo" poznaju propozicije takmičenja, kao i osobenosti većine modernih sistema ugrađenih na bolide za sezonu 2018, tvrde da je uzrok nesreće zapravo ljudski faktor - iako je "bag" nastao u samom softeru koji upravlja polu-automatskim svjetlosnim sistemom.

Kraće rečeno, semafor koji vozaču u "kokpitu" pokazuje kada je ekipa završila sa zamjenom sva četiri pneumatika dobio je potrebnu informaciju nakon čega zeleno svjetlo ukazalo ispred Kimija.

S obzirom na to da ovaj uređaj nije mogao da se isprogramira sam, kao i da su ispoštovani svi preduslovi da ispred "Ledenog Finca" zasvetli zelena lampica, jasno je da se radi o ljudskom faktoru i da je odgovornost na konstruktorima i programerima samog sistema koji je, ironično, još prije deset godina prvi uveo Ferari i tako zauvijek u istoriju poslao čuvenu "lizalicu".

Ono oko čega se ovog ponedjeljka vodi debata je - da li Ferarijevi ljudi nisu pretpostavili mogućnost koja se na kraju dogodila u Bahreinu ili su svesno prihvatili rizik sve u cilju minimalnog zadržavanja u boksu?

Šta se dogodilo?



Semafor ispred bolida prebacuje sa crvenog na zeleno svetlo onog trenutka kada sistem prepozna da su sve četiri matice zavrnute svom snagom i da je novi pneumatik postavljen na pravilan način. Kompjuter je elektronski povezan sa samim maticama, koje ostaju na pneumatskom pištolju dok drugi mehaničar skida staru, a treći namešta novu gumu, a kada prvi bukvalno "zakuca" nazad maticu i izvadi pištolj - zadatak je izvršen, a impuls poslat na displej ispred pilota i on dobija zeleno svjetlo da krene.

Reklo bi se – logično!

Međutim, u Bahreinu u nedjelju predveče po našem vremenu dogodilo se nešto što se retko viđa - Ćigorini i dvojica kolega zadužena za zadnji levi pneumatik Kimijevog bolida iz, za sada, nepoznatog razloga nisu uspjela ni da odvrnu maticu do trenutka kada su ostale tri ekipe već bile završile svoj posao i postavile nove gume.

Prema brojnim pouzdanim izvorima sistem je "prepoznao" da su sve četiri matice zategnute na ispravan način i pred Raikonenom je zasvetlelo zeleno svjetlo, on dodao gas, a nesrećni Ćigorini završio na operacionom stolu, potom i gipsom do kuka.

Oko ovog objašnjenja ima manje sporenja osim oko toga da li je Ferari prevideo mogućnost da jedan ili više timova uopšte ne odvrnu maticu ili je računato da je takav scenario nemoguć prilikom odluke da se sastavi najprostiji (čitaj: najbrži) mogući sistem.

Verzija prema kojoj je Ćigorinijev kolega slučajno pritisnuo "prekidač" na pneumatskom pištolju, dok je pokušavao da odšrafi maticu, malo je vjerovatna jer upućeni tvrde da je taj sistem u međuvremenu prevaziđen (jer, na kraju ipak traži čovekovu reakciju) i da je samo izvlačenje pištolja dovoljno da kompjuter dobije znak za zeleno svjetlo.

Činjenica je da su uvođenjem semafora timovi sveli vreme potrebno za zamenu guma na dvije sekunde (osim ako ste Vilijamsova ekipa koja drži svetski rekord od 1,89 sekundi sa VN Amerike 2016), a da je do tada bilo potrebno skoro tri puta više vremena za prosečan "pit stop". Jednostavno, glavni mehaničar sa popularnom "lizalicom" "zabodenom" ispod prednjeg spojlera bolida prvo je morao da prebroji sve podignute ruke ostalih mehaničara, onda perifernim vidom uoči eventualni ulazak drugog vozila u boks i tek onda, izvlačenjem "lizalice" i spuštanjem prednjih pneumatika na asfalt, omogući vozaču da nastavi trku.

Za prosečnu ljudsku reakciju potrebno je oko 200 milisekundi, kompjuteru nekada i milisekunda, što je za dizajnere Ferarija bio dovoljan povod da još 2008. šokiraju konkurenciju penzionisanjem "lizalice" i uvođenjem elektronskog sistema.

Ali, greška koju je "skuderija" napravila tada, uvođenjem inovacije koja ni deceniju kasnije nije postala ništa pametnija, naterala je italijansku ekipu da odustane od kompjutera i vrati se standardnom principu, a Formulu 1 da već naredne sezone zabrani dolivanje goriva u toku trke i naredi timovima da se koncentrišu samo i isključivo na zamenu guma.

Kompjuter je napravio grešku, a tadašnji vozač Ferarija, Felipe Masa, dodao gas u trenutku kada je "crevo" za dolivanje goriva još bilo prikačeno na bolid, otkinuo ga i umalo izazvao katastrofu jer je lako moglo da dođe i do požara, eksplozije, itd.

FIA je tada uvidela da previše ljudi i alata okružuje bolid, pneumatici su dobili prednost u odnosu na nadmudrivanje količinom dolivenog goriva u rezervoare, a Ferari i ostali timovi tri godine da usavrše semafor koji je od 2011. u permanentnoj upotrebi i permanentnom razvoju.



Da su nešto mijenjali u odnosu na 2017, a da nisu sigurni gde su pogriješili, Ferarijevi mozgovi mogli su da naslute i iz problema koji je u prve dve trke sezone imao američki tim Has, korisnik njihovih tehnoloških dostignuća, ali koji nisu doveli do povreda mehaničara već samo do prekršaja usled neadekvatnih izlazaka iz boksa.

Ferari je problem koji je eskalirao incidentom na samoj trci imao i na poslednjem nezvaničnom treningu pred VN Bahreina, a ovaj tim posle svega morao je da izbroji 50.000 evra kazne za kršenje propozicija takmičenja i ugrožavanje bezbednosti učesnika trke.

Direktor takmičenja Čarli Vajting najavio je razgovore sa zvaničnim licima Ferarija, jer FIA i F1 žele da budu upoznati sa uzrocima incidenta i potezima koje "skuderija" namerava da povuče kako se slično ne bi ponovilo, posle čega ćemo možda i samo možda saznati da li je tačna ova pretpostavka o "glupom" softveru koji ne razlikuje zamenjenu i nezamenjenu gumu ukoliko su sve četiri matice pravilno postavljene.

Do tada, dužni smo vam i nešto više informacija o mehaničarima Vilijamsa, koji u početku nisu mogli da prate trend koji je nametnuo Ferari uvođenjem semafora, ali koji su skupe i bolne greške iz prvih nekoliko sezona nadoknadili mukotrpnim treningom mehaničara i konstantnim radom konstruktora posle čega su rezutlati, neminovno, došli.

Od kada je 2015. uvedeno mini-takmičenje mehaničara, gdje na kraju godine nagradu odnosi ekipa koja je imala najviše rekordnih izmena guma tokom sezone, Vilijams je trijumfovao sva tri puta, a 2016. ovaj kultni britanski tim imao je najbržu izmenu guma na 14 od 21 trke u sezoni računajući i dalje aktuelni rekord kada je Masa video zeleno svjetlo posle svega 1,89 sekundi!?

Izvor: YouTube



Prije toga, rekord su držali mehaničari Red Bula koji su 2013. ispratili Marka Vebera na stazu posle 1,92 sekunde.

Sportski direktor tima, Stiv Nilsen, tvrdi da njegova ekipa na treningu beleži i rezultat 1,78, dok Kler Vilijams, kćerka vlasnika tima Franka Vilijamsa i zamenica izvreršnog direktora kaže da će ovaj tim uskoro zameniti četiri pneumatika za 1,6 sekundi.

Ovo smo napomenuli samo da bismo naglasili koliko je incident sličan onom iz Ferarijevog boksa neizbežan ukoliko pri bilo šta pođe po zlu u tih par treptaja oka od zaustavljanja do novog pokretanja bolida.

Tagovi:
Sve vijesti